Tadqiqotlar boʻyicha sharh
93 ta ishlatilgan tushning 79,57 % ida bakteriya topildi
Bu — odamlar allaqachon ishlatgan tushlarni Britaniyada tekshirish natijasi. Biz shunday tadqiqotlarni toʻrt mamlakatdan yigʻdik va tartib bilan aytib beramiz: naychalardan nima topilgan, bu koʻzlar uchun qanday xavfli va oftalmologlar hamda AQSh regulyatori qaysi odatlarni maslahat beradi.
01Muammo
Har kuni ertalab ochiladigan naycha
AQSh Kasalliklarni nazorat qilish markazlari hali 1990-yilda yozgan edi: yangi tush kamdan-kam hollarda bakteriyalar bilan zararlangan boʻladi, lekin ishlatila boshlagach zararlanishi mumkin.
Koʻpchilik tushni uch oydan keyin tashlash haqidagi maslahatni eshitgan. Kimdir unga qatʼiy amal qiladi, kimdir bitta naycha bilan yarim yil boʻyanadi, internetdagi muhokamalarda esa yana va yana bir savol yangraydi: buni kimdir tekshirganmi?
Tekshirishgan, bir marta ham emas. Quyida tadqiqotchilar odamlar ishlatgan naychalardan nimalar topgani aytilgan.

Ochiq muhokamalardan soʻzlar
- «Ochilgan tush 3 oy yashaydi, keyin yorligʻida nima yozilgan boʻlishidan qatʼi nazar, axlatga ketishi shart»
- «Mening tushlarim bemalol yarim yil yashaydi»
- «Baribir uzoqroq muddat koʻrsatgan ishlab chiqaruvchiga ishonaman»
- «Uch oy haqidagi bu maʼlumot qayerdan? Biror tadqiqot boʻlganmi?»
- «Menimcha, bu kuniga ikki litr suv ichish kerak degan gapga oʻxshaydi»
02Tahlil
93 ta ishlatilgan tushdan nima topildi




Bu yerda aytilgan tekshiruvlarning eng kattasi Buyuk Britaniyada oʻtkazilgan, natijalari 2019-yilda chiqqan. Tadqiqotchilar odamlar allaqachon ishlatgan 467 ta kosmetik vositani oʻrgangan, ulardan 93 tasi tush edi.
Tushlarning 79,57 % ida bakteriya topildi. Namunalarning yarmidan koʻpida, 59 % ida, ikki guruh bakteriyalari — stafilokokklar va mikrokokklar bor edi.
Yana 17 % tushda zamburugʻlar topildi.
Eng kutilmagan xulosa muddatga oid. Mualliflar vosita qancha vaqt ishlatilgani bilan uning zararlanish darajasi orasida kosmetikaning birorta turida ham bogʻliqlik topmadi. Boshqacha aytganda, bu tekshiruvda ishlatish muddatiga qarab naycha toza yoki toza emasligini bilib boʻlmadi.

Ochilgan naycha ertami-kechmi yangisiga almashtiriladi. Biz katalogdagi bitta tushning tarkibini yozib chiqdik va u haqidagi barcha muhim gaplarni alohida sahifaga yigʻdik.
Tushni koʻrish03Tahlil
Litva va Braziliyada nima topildi
2026-yilda chiqqan Litva ishida odamlar kundalik hayotda ishlatgan koʻz kosmetikasi tekshirildi. Hammasining yaroqlilik muddati oʻtmagan edi, 71 ta namuna orasida 30 tasi tush edi.
Tushlarning 60 % ida batsilla turkumidagi bakteriyalar, 73,3 % ida teri stafilokokklari, yaʼni terining oddiy aholisi topildi.
Litva natijasining xotirjam tomoni ham bor. Mualliflar asosiy kasallik qoʻzgʻatuvchi bakteriyalar qatoriga kiritgan tillarang stafilokokk, koʻk yiring tayoqchasi va ichak tayoqchasi 71 ta namunaning birortasida ham chiqmadi. Mualliflar shu bilan birga «topilmadi» degani «boʻlmaydi» degani emasligini taʼkidlaydi.
2013-yilgi Braziliya ishi boshqa natija berdi, biz uni izoh bilan keltiramiz. Bu bitta shahardagi bitta talabalar guruhida oʻtkazilgan kichik tadqiqot, yangi tush bilan solishtirilmagan. Ularning tushidan olingan 40 ta namunaning 79 % ida tillarang stafilokokk, 13 % ida koʻk yiring tayoqchasi topildi.
Oʻsha yerda talabalardan odatlari haqida soʻrashdi. 44 nafardan 43 nafari kosmetikani yaroqlilik muddati oʻtgach ishlatishini yoki ishlatganini aytdi, eng koʻp tushni tilga oldi.
04Tahlil
Yangi naychada uch oyda nima oʻsadi
Yangi tushga uch oyda nima boʻlishini AQShda tekshirishdi. 2008-yilgi tadqiqotda 18 yoshdan 39 yoshgacha boʻlgan qirq nafar ayolga yangi tush berildi va uch oy har kuni boʻyanish soʻraldi. Oxirigacha 33 nafar ishtirokchi yetib keldi.
Keyin naychalar yigʻib olinib, mikroblarga tekshirildi. Naychalarning 36,4 % idan olingan ekmalarda, yaʼni taxminan har uchtadan bittasida mikroblar oʻsdi. Qolgan 63,6 % ida mikrob topilmadi.
Asosan bu terining oddiy aholisi boʻlgan epidermal stafilokokk, shuningdek streptokokklar va zamburugʻlar edi. Har bir naychada qancha mikrob borligini mualliflar sanamagan.
Uch oy haqida gapirilganda, koʻrinishidan, aynan shu ishga tayanishadi. Uning mualliflari har kuni ishlatganda naychani bu muddatdan uzoq saqlamaslikni maslahat beradi.
Tadqiqotning bilib qoʻyish kerak boʻlgan chegaralari bor. Faqat uch oylik muddat tekshirilgan, bir oydan yoki yarim yildan keyin nima boʻlgani nomaʼlum. Ishtirokchilarning koʻzlari ogʻriganmi-yoʻqmi, qaralmagan. Ish kichik va sinov xarakterida, shuning uchun uning xulosasi aniq chegara emas, maslahat boʻlib qoladi.

Agar naychangizni almashtirish vaqti kelgan boʻlsa, katalogdagi yana bir tush nimadan iboratligini koʻring. Uning tarkibini toʻliq yozib chiqdik.
Tush tarkibini koʻrish05Tahlil
Bu koʻzlar uchun qanday xavfli
Naychadagi mikroblar hali kasallik degani emas. Bu sahifada aytilgan Britaniya, Litva, Braziliya va Amerika tekshiruvlarining birortasi ham koʻz kasalliklarini koʻrsatmadi. Ogʻir holatlar alohida tasvirlangan va ularda ikki holat bir vaqtga toʻgʻri kelgan: zararlangan tush va koʻzning shaffof old pardasi — shox pardaning shikastlanishi.
1990-yilda AQSh Kasalliklarni nazorat qilish markazlari tush choʻtkasi bilan koʻzini tirnab olgan 47 yoshli ayol haqida xabar berdi. Uch kundan keyin uning koʻrishi keskin pasaydi va shox pardada yiringli yara paydo boʻldi, uni kasalxonaga yotqizishdi. Shox pardada ham, tushida ham bir xil bakteriya — koʻk yiring tayoqchasi topildi. Shox pardada zich chandiq qoldi, koʻrish tiklanmadi.
Bundan oldin, 1977-yilda, shifokorlar koʻk yiring tayoqchasi keltirib chiqargan shox pardaning yetti yarasini tasvirlagan. Bu ayollarning har birining tushi aynan shu bakteriya bilan zararlangan edi.
Bunday hodisalar kam uchraydi, buni ochiq aytish kerak. 1990-yilga kelib tibbiy adabiyotda bor-yoʻgʻi toʻqqizta shunday holat tasvirlangan edi, 1977-yilgi ish esa eski tarkibli tushlarga tegishli.
AQSh regulyatori FDA bu haqda shunday yozadi. Koʻz kosmetikasi sotib olinganda odatda xavfsiz, lekin notoʻgʻri ishlatilsa, unda xavfli bakteriya va zamburugʻlar oʻsishi mumkin, kamdan-kam hollarda ayollar koʻrishini vaqtincha yoki butunlay yoʻqotgan. Oʻsha yerda shox pardadagi kichik tirnalish ham jiddiy infeksiya bilan tugashi mumkinligi aytilgan.
06Tahlil
Bitta naychani qancha ishlatish mumkin
Tushni ishlatib boʻlmaydigan aniq muddatni tadqiqotlar belgilamagan. Maslahatlar bor, ular esa bir-biridan farq qiladi.
Amerika oftalmologiya akademiyasi 2024-yilda koʻz kosmetikasini uch oydan keyin tashlashni maslahat beradi va kremsimon hamda suyuq kosmetikada bakteriyalar oson oʻsishini tushuntiradi. Muddat qaysi tadqiqotdan olingani uning sahifasida aytilmagan.
FDA oʻzining muddatini aytmaydi. Tashkilot ishlab chiqaruvchilar gapini takrorlaydi: ular odatda tushni sotib olingandan keyin ikki oydan toʻrt oygacha boʻlgan muddatda tashlashni maslahat beradi. Bu matnning oʻzi 2001-yilda yozilgan va 2006-yilda yangilangan.
Demak, uch oylik muddat ehtiyotkor maslahatligicha qolmoqda va bitta kichik ishga tayanadi.

Muddatni har kim oʻzi tanlaydi, yangi naycha esa ertami-kechmi kerak boʻladi. Katalogdagi tush sahifasida uning tarkibi va batafsil tavsifi bor.
Tushni koʻrish07Afsonalar
Tadqiqotlar nimani koʻrsatmagan
- Afsona
Uch oydan keyin tush xavfli boʻlib qoladi
FaktTadqiqot buni koʻrsatmagan. Faqat uch oylik muddat tekshirilgan, naychalarning 63,6 % ida mikrob topilmagan, ishtirokchilarning koʻzlari esa kuzatilmagan.
Manba 04 - Afsona
«Uch oy» muddatini regulyator belgilagan
FaktFDA ishlab chiqaruvchilar gapini takrorlaydi: ular odatda tushni sotib olingandan keyin ikki oydan toʻrt oygacha boʻlgan muddatda tashlashni maslahat beradi. Bu sahifada tashkilot oʻzining muddatini aytmaydi.
Manba 07
Tush tarkibini koʻrish- Afsona
Tush qancha uzoq ishlatilsa, unda shuncha koʻp mikrob boʻladi
Fakt93 ta ishlatilgan tushni Britaniyada tekshirishda ishlatish muddati bilan zararlanish darajasi orasida bogʻliqlik topilmadi. Bu bitta ish, biz topgan boshqa ishlarda muddatlar oʻzaro solishtirilmagan.
Manba 01 - Afsona
Har qanday ochilgan tushda xavfli mikroblar yashaydi
FaktMaʼlumotlar bir xil emas. 2026-yilgi Litva ishida 30 ta ishlatilgan tushda xavfli qoʻzgʻatuvchilar topilmadi, 2013-yilgi kichik Braziliya ishida esa tillarang stafilokokk namunalarning 79 % ida bor edi.
Manba 02
08Nima qilish kerak
Kiprik boʻyaydiganlar uchun beshta odat
Oʻz muddatingizni tanlang
Amerika oftalmologiya akademiyasi koʻz kosmetikasini uch oydan keyin almashtirishni maslahat beradi. Ishlab chiqaruvchilar, FDA maʼlumotiga koʻra, sotib olingandan keyin ikki oydan toʻrt oygacha muddatni aytadi. Tadqiqotlar aniq muddatni belgilamagan, shuning uchun qaysi maslahatga amal qilishni oʻzingiz hal qiling.
Qurigan tushni suyultirmang
FDA qurigan tushni suv yoki soʻlak bilan suyultirmaslikni yozadi. Suv konservantni kuchsizlantiradi, ogʻizdagi bakteriyalar esa koʻpayib ketishi mumkin.
Boʻlishmang
Tushni hatto yaqinlar bilan ham boʻlishilmaydi. FDA doʻkondagi namunani faqat bir martalik aplikator bilan olishni maslahat beradi, Oftalmologiya akademiyasi esa namunalardan umuman foydalanmaslik eng xavfsizi ekanini yozadi.
Yoʻlda boʻyanmang
FDA harakatlanayotgan transportda boʻyanishni maslahat bermaydi. Silkinganda choʻtka bilan shox pardani tirnab olish mumkin.
Kechasi yuvib tashlang
Oftalmologiya akademiyasi kosmetikani, ayniqsa tushni, kechasi yuvib tashlashni maslahat beradi.

Bu odatlar har qanday tushga mos keladi. Yangisi kerak boʻlsa, katalogdagi tush haqidagi hamma gaplar alohida sahifaga yigʻilgan.
Tushni koʻrish09Manbalar
Manbalarda aynan nima yozilgan
467 ta ishlatilgan kosmetik vosita orasida 93 ta tush bor edi. Tushlarning 79,57 % ida bakteriyalar, 59,14 % ida stafilokokk va mikrokokklar, 17,20 % ida zamburugʻlar, 7,53 % ida enterobakteriyalar topildi. Ichak tayoqchasi sponj va labboʻyoqlarda aniqlangan, tushdan esa boshqa turlar, jumladan saprofit stafilokokk ajratib olingan. Ishlatish muddati bilan zararlanish darajasi orasida vositalarning birorta turida ham bogʻliqlik topilmadi.
30 ta ishlatilgan, yaroqlilik muddati oʻtmagan tushda batsillalar (60 %) va teri stafilokokklari (73,3 %) topildi. Tillarang stafilokokk, koʻk yiring va ichak tayoqchasi, zamburugʻlar 71 ta koʻz kosmetikasi namunasining birortasida ham topilmadi. Mualliflar bu «boʻlmaydi» degani emasligini taʼkidlaydi.
Talabalar tushining 40 ta namunasining 79 % ida tillarang stafilokokk, 13 % ida koʻk yiring tayoqchasi topildi. 44 nafar talabadan 43 nafari kosmetikani yaroqlilik muddati oʻtgach ishlatadi yoki ishlatgan, eng koʻp tushni tilga olgan. Ish kichik, bitta shahardagi bitta guruh, yangi tush bilan solishtirilmagan, shuning uchun uni faqat misol sifatida keltiramiz.
18 yoshdan 39 yoshgacha boʻlgan 40 nafar ayol uch oy har kuni boʻyandi, oxirigacha 33 nafari yetib keldi. Naychalarning 36,4 % idan olingan ekmalarda mikroblar oʻsdi, 63,6 % ida topilmadi. Asosan bu epidermal stafilokokk, streptokokklar va zamburugʻlar. Mikroblar soni sanalmagan, boshqa muddatlar tekshirilmagan, ishtirokchilarning koʻzlari kuzatilmagan. Mualliflar har kuni ishlatganda naychani uch oydan uzoq saqlamaslikni maslahat beradi.
Tushni koʻrish47 yoshli ayol tush choʻtkasi bilan koʻzini tirnab oldi. Uch kundan keyin koʻrishi keskin pasaydi va shox pardada yiringli yara paydo boʻldi. Shox pardada ham, tushida ham koʻk yiring tayoqchasi topildi, zich chandiq qoldi, koʻrish tiklanmadi. Oʻsha vaqtga kelib adabiyotda bor-yoʻgʻi toʻqqizta shunday holat tasvirlangan edi. Oʻsha yerda yangi tush kamdan-kam bakteriya bilan zararlangan boʻlishi, lekin ishlatilganda zararlanishi mumkinligi aytilgan.
Tushi aynan shu bakteriya bilan zararlangan ayollarda koʻk yiring tayoqchasi keltirib chiqargan shox pardaning yetti yarasi tasvirlangan. Barcha holatlarda ham zararlangan tush, ham shox parda shikasti boʻlgan. Bu 1977-yilgi ish, oʻshanda tush tarkiblari boshqacha edi, yetti holat bu qanchalik tez-tez uchrashini aytmaydi.
Ishlab chiqaruvchilar odatda tushni sotib olingandan keyin ikki oydan toʻrt oygacha boʻlgan muddatda tashlashni maslahat beradi, bu tashkilotning oʻz tavsiyasi emas, ishlab chiqaruvchilar gapining takrori. Koʻz kosmetikasi sotib olinganda odatda xavfsiz, lekin notoʻgʻri ishlatilsa, unda xavfli bakteriya va zamburugʻlar oʻsishi mumkin, kamdan-kam hollarda ayollar koʻrishini vaqtincha yoki butunlay yoʻqotgan. Qurigan tushni suv yoki soʻlak bilan suyultirmaslik, koʻz kosmetikasini boʻlishmaslik, namunalarni faqat bir martalik aplikator bilan olish, harakatlanayotgan transportda boʻyanmaslik, koʻz infeksiyasida kosmetikadan foydalanmaslik, ishlatib turilganini esa tashlab yuborish kerak.
Akademiya koʻz kosmetikasini uch oydan keyin tashlashni maslahat beradi, chunki kremsimon va suyuq kosmetikada bakteriyalar oson oʻsadi. Muddat qaysi tadqiqotdan olingani sahifada aytilmagan. Oʻsha yerda koʻz kosmetikasini hatto yaqinlar bilan ham boʻlishmaslik, kosmetikani, ayniqsa tushni, kechasi yuvib tashlash va infeksiyada barcha koʻz kosmetikasini tashlab yuborish aytilgan. Doʻkonlardagi namunalardan foydalanmaslik eng xavfsizi.
10Mahsulotlar
Katalogdan ikkita tush
R01422Atomy Hajm Beruvchi Tushi
Atomy Hajm Beruvchi Tushi kipriklarni uzoq ushlab turadi va boʻlaksiz, hashamatli hajm beradi. Formulasi terga chidamli va iliq suv bilan oson yuviladi.
Tavsif — atomy.ru dagi mahsulot sahifasidan
Batafsil
R04715Adelica Hajm Beruvchi Tushi
Atomy Adelica Hajm Beruvchi Tushi kipriklarga boʻlaksiz qalinlik beradi. Yangicha choʻtka va chidamli formula makiyajni chiroyli qiladi, tabiiy goʻzalligingiz va nigohingiz ifodasini taʼkidlaydi.
Tavsif — atomy.ru dagi mahsulot sahifasidan
Batafsil
11Roʻyxatdan oʻtish
Sotib olishga qaror qilsangiz, yashaydigan mamlakatingizni tanlang
Roʻyxatdan oʻtish va xarid — Atomy saytida; biz mahsulot sotmaymiz, Yandex Metrika esa tashriflarni faqat siz rozi boʻlsangiz hisoblaydi.
12Yangilanish
Nima yangilik
Sahifa ochildi. Mavzuning birinchi sharhi ishlatilgan tushdan nimalar topilishi va uch oylik muddat qayerdan kelib chiqqanini aytib beradi.