Nega kuzdan bahorgacha vitamin D kamayadi va nima qilish kerak

Tadqiqotlar boʻyicha sharh

Kuzda past D vitamini tekshirilgan har 100 kattadan 62 tasida, bahorda esa 84 tasida aniqlangan

Bu — Rossiyadagi birinchi D vitamini registrining, yaʼni yagona qoidalar boʻyicha tahlillarni katta hajmda yigʻish ishining natijasi. 2020-yilda mamlakatning oʻnta mintaqasidan 18 yoshdan 50 yoshgacha boʻlgan 996 nafar koʻngilli qon topshirgan: birlari kuzda, boshqalari bahorda. Millilitrida 30 nanogrammdan (ng/ml) pastroq daraja, Rossiya endokrinologlar assotsiatsiyasining 2015-yilgi tavsiyalaridagidek, past deb hisoblangan. Hozir yana kuz, kunlar qisqarmoqda, oldinda qish. Quyida nima uchun qish oxiri va bahorda tahlillarda D vitamini eng kam boʻlishini, u tanaga nima uchun kerakligini, qancha kerakligini va uning koʻp uchraydigan hamrohlari — K2 va magniy haqida nimalar maʼlumligini koʻrib chiqamiz.

D vitaminini koʻrish

01Kuz

Kun qancha qisqa boʻlsa, teriga quyosh shuncha kam tegadi

Oktabrda buni har kuni koʻramiz. Tong kechroq otadi, qorongʻi ertaroq tushadi, quyosh hatto tushda ham past turadi, koʻchaga esa kurtka va sharfda chiqib, tezroq issiq joyga qaytishga shoshamiz.

D vitamini uchun bu arzimas narsa emas. Uni quyosh vitamini deyishadi, chunki teri uni quyosh nurida, aniqrogʻi nurning bir qismi — B ultrabinafsha nurlari taʼsirida oʻzi hosil qiladi. Yevropa oziq-ovqat xavfsizligi agentligi (EFSA) yozishicha, teri uni hosil qilayotgan paytda ovqat bilan D vitamini kamroq kerak boʻladi, baʼzan esa umuman kerak boʻlmaydi.

EFSA maʼlumotlariga koʻra, terida qancha D vitamini hosil boʻlishi kenglik va yil fasliga, bulutlarga, odam koʻchada qancha boʻlishiga, kiyimga, quyoshdan himoya kremiga, teri rangi va yoshga bogʻliq. Kuzda bu shartlarning bir nechtasi birdaniga bizning foydamizga oʻzgarmaydi. Kunlar qisqaroq, bulutli kunlar koʻproq, kiyim qalinroq, ochiq havoda oʻtkaziladigan vaqt esa kamroq.

Bu qonda koʻrinadimi, Rossiyada ham tekshirilgan. Tahlillar turli mintaqalarda va yilning turli oylarida topshirilgan, ular nimani koʻrsatgani quyida aytilgan.

Ochiq muhokamalardan soʻzlar

  • «Bir kun ertalab quyosh chiqib qolsa — tamom, baxtiyorman.»
  • «Yanvar oxiridan 8-martgacha men uyquda yuraman, hamma narsa zoʻrgʻa. Bahor va yozda oddiy odamman.»
  • «Qanday qilib janubda yashab turib menda D vitamini yetishmaydi?»
  • «Qoʻshimcha ichaman, quyoshda ham boʻlaman (toʻgʻri, kam), lekin tanqislik qanday boʻlsa, shundayligicha turibdi.»
  • «Menimcha, hozir har bir odamda D vitamini tanqisligi bor.»
  • «Qoʻshimcha qilay: kechqurunlari sizga magniy kerak, u yetishmasa D vitamini oʻzlashmaydi.»

02Tahlillar

Kuzdan bahorgacha tahlillarda D vitamini kamayib boradi

D vitamini zaxirasi haqida qondagi 25(OH)D tahlili boʻyicha xulosa qilinadi — bu qonda aylanib yuradigan D vitaminining asosiy shakli. Rossiya endokrinologlar assotsiatsiyasining 2015-yilgi tavsiyalarida 30 ng/ml va undan yuqori daraja yetarli, 20 dan 30 ng/ml gacha yetishmovchilik, 20 ng/ml dan pasti esa tanqislik deb ataladi.

Boshida aytganimiz registr ham shu qoidalar boʻyicha hisoblagan. Kuzda yetishmovchilik yoki tanqislik har 100 ishtirokchidan 62 tasida, bahorda 84 tasida, ikki fasl birgalikda esa 72 tasida topilgan. Mualliflar yozishicha, past D vitamini hamma joyda uchraydi va mintaqaga emas, maʼlum darajada yil fasliga bogʻliq. Ishtirokchilar «Invitro» laboratoriyasining tibbiy ofislarida jalb qilingan, ish esa «Akrixin» kompaniyasi tomonidan moliyalashtirilgan.

Fasllarning xuddi shunday almashinuvi «Invitro» arxivida ham koʻrinadi, unda 2013-yildan 2018-yilgacha 30 040 nafar kattaning tahlillari jamlangan. Yoz va kuzda daraja qish va bahordagidan oʻrtacha 15 % yuqori boʻlgan, yetarli daraja, yaʼni 30 ng/ml va undan yuqorisi esa har 100 kishidan faqat 24 tasida aniqlangan. Bu yerda bir muhim izoh bor. Qonni laboratoriyaga oʻzi kelganlar topshirgan, ular nega D vitaminini tekshirishga qaror qilgani esa nomaʼlum. Mualliflar yozishicha, butun mamlakat haqida xulosa qilish uchun aholining tasodifiy tanlamasi kerak.

Bu yoʻldagi eng past nuqta qayerdaligini Omsk viloyati koʻrsatdi. U yerda 18 yoshdan 93 yoshgacha boʻlgan 2586 nafar katta tekshirilgan, ular jinsi, yoshi va yashash joyiga koʻra viloyatning katta yoshdagi aholisini aks ettiradigan qilib tanlangan. Past qiymatlar qish va bahorga toʻgʻri kelgan, eng pasti esa mart oyiga: mediana 18,4 ng/ml boʻlgan. Mediana — tekshirilganlarning yarmida daraja shu raqamdan past boʻlgani degani.

Yevropada 55 844 kishining tahlillari yigʻilib, qanchasida daraja juda past, yaʼni 12 ng/ml (30 nmol/l) dan pastligi hisoblangan. Oktabrdan martgacha boʻlgan uzun qishda qon topshirganlarda bu 17,7 % da, yozda topshirganlarda esa 8,3 % da topilgan. Demak, bu tahlillarda kuz pasayishning faqat boshlanishi, eng past nuqta esa qish oxiri va bahorga toʻgʻri keladi.

Magniy Xelat

Omsk tahlillarida D vitamini eng kam boʻlgan martgacha hali butun qish bor. Muhokamalarda D vitaminini koʻpincha magniy bilan birga tavsiya qilishadi, bu juftlik haqida nimalar maʼlumligini quyida koʻrib chiqamiz. Katalogdagi magniy tabletkalarining tarkibi alohida sahifada yozilgan.

Magniyni koʻrish

03U nega kerak

D vitaminisiz ovqatdagi kalsiy yomonroq oʻzlashadi

Yetishmovchilik nimaga olib kelishini tushunish uchun D vitamini tanaga nima uchun kerakligini eslash kerak. Ichakda u ovqatdagi kalsiy va fosforning soʻrilishini osonlashtiradi, suyak esa ulardan quriladi. Buni EFSA ham, Rospotrebnadzor ham tan oladi.

D vitamini yetishmaganda ovqatdagi kalsiy va fosfor yomon oʻzlashadi, suyak esa yomonroq minerallashadi. Yetishmovchilik aniq belgilar darajasiga yetsa, kattalarda bu osteomalyatsiya, yaʼni suyaklarning yumshashi boʻladi. Rospotrebnadzor qoʻshimcha qiladi: D vitamini yetishmasligi suyakdan minerallar yoʻqolishini kuchaytiradi va osteoporoz xavfini oshiradi.

Yevropa Ittifoqida D vitamini haqida boshqa narsani ham yozishga ruxsat berilgan. U mushaklar va immun tizimining normal ishlashiga hissa qoʻshadi. Bu moddaning tanadagi roli haqidagi ehtiyotkor soʻzlar, ortiqcha tabletka sogʻlom odamni baquvvatroq qiladi degan vaʼda emas.

EFSA yozishicha, suyak va mushaklardan tashqari sohalarda hozircha meʼyorlarni belgilash uchun maʼlumotlar yetarli emas. Shuning uchun quyida aniq maʼlum narsani D vitaminiga bogʻlanadigan umidlardan ajratamiz.

04Meʼyor chegarasi

Yetishmovchilik qancha odamda ekani chiziq qayerdan oʻtishiga bogʻliq

Har 100 kishidan 62 va 84 raqamlari bitta chiziq boʻyicha olingan. Registrda ham, «Invitro» arxivida ham 30 ng/ml va undan yuqori daraja yetarli hisoblangan.

Boshqa mutaxassislar chiziqni pastroqdan oʻtkazadi. EFSA kuniga qancha D vitamini olish kerakligini hisoblashda qondagi 50 nmol/l, yaʼni 20 ng/ml darajani maqsad qilib olgan. AQSh Tibbiyot instituti komissiyasi ham sutkalik meʼyorni 20 ng/ml dan past boʻlmagan darajaga moʻljallab hisoblagan va bunday meʼyor har 100 kishidan kamida 97,5 kishining ehtiyojini qoplashini yozadi. Oʻsha komissiya Shimoliy Amerikada D vitamini yetishmovchiligi oshirib baholangan deb hisoblaydi.

AQSh Endokrinologiya jamiyati 2024-yilgi tavsiyalarida kasalliklarning oldini olish uchun qonda qanday daraja kerakligi haqida aniq maʼlumot topmagan.

Shuning uchun 30 ng/ml lik qatʼiy chiziq boʻyicha yetishmovchiligi bor odamlar 20 ng/ml lik yumshoq chiziqdagidan koʻproq chiqadi. Lekin chiziq haqidagi bahs asosiy narsani bekor qilmaydi. Omsk viloyatida mart oyida tekshirilganlarning yarmida daraja 18,4 ng/ml dan past boʻlgan, yaʼni ikkala chegaradan ham pastroq.

Atomy Vitamin D3

Meʼyor chegarasi haqida bahslashishadi, tabletkada qancha D vitamini borligini esa aniq bilish mumkin. Katalogdagi K2 bilan D3 vitaminining tarkibi alohida sahifada toʻliq yozilgan.

D vitaminini koʻrish

05Ovqat, qoʻshimcha

Quyosh kam boʻlganda ovqat va qoʻshimchalar qoladi

EFSA dan bilamizki, teri D vitamini hosil qilayotganda ovqat bilan undan kamroq kerak boʻladi. Kuz va qishda teriga quyosh kam tegadi, shunda ovqat bilan keladigan narsaning ahamiyati oshadi.

Buning ustiga tahlildagi raqam bir joyda turmaydi. EFSA maʼlumotlariga koʻra, qondagi 25(OH)D miqdori taxminan 13–15 kunda ikki baravar kamayadi.

D vitaminini faqat tabiiy ovqatdan olish oson emas. AQSh Endokrinologiya jamiyati yozishicha, D vitaminiga boy tabiiy mahsulotlar kam, shuning uchun uni boyitilgan mahsulotlar va qoʻshimchalardan olish mumkin.

Bu mamlakat miqyosida qanday koʻrinishini Finlandiya koʻrsatdi. 2000-yildan 2011-yilgacha u yerda kattalarda D vitaminining oʻrtacha darajasi 48 dan 65 nmol/l gacha oshgan. Mualliflar buni avvalo mahsulotlar, ayniqsa suyuq sut mahsulotlari boyitilgani bilan, shuningdek qoʻshimcha qabul qiladiganlar ulushi 11 dan 41 % gacha oshgani bilan izohlaydi.

06Sinovlar

Sinovlarda D vitamini suyak sinishi va shamollashdan qalqon boʻlmadi

Yetishmovchilik shunchalik koʻp uchragani uchun yechim oddiydek tuyuladi. Hamma D vitaminini koʻproq ichsa, suyak sinishi ham, shamollash ham boʻlmaydi. Buni sinovlarda tekshirishgan: baʼzi odamlar D vitamini, boshqalari platsebo, yaʼni taʼsir qiluvchi moddasiz tabletka olgan.

Tibbiy tadqiqotlarni yigʻib tekshiradigan xalqaro tashkilot Cochrane sharhi menopauzadan keyingi ayollar va keksa erkaklardagi sinovlarni jamlagan. Alohida D vitamini, tekshirilgan shakl va dozalarda, son suyagi sinishining (11 ta sinov, 27 693 kishi) va har qanday yangi sinishning (15 ta sinov, 28 271 kishi) oldini olishi dargumon. Kalsiy bilan birga son suyagi sinish xavfi biroz kamaygan: uyda yashovchi keksalarda yiliga 1000 kishiga bitta sinish kam boʻlgan.

Amerikaning VITAL sinovida D3 vitamini yoki platseboni oʻrta va katta yoshdagi umuman sogʻlom odamlar olgan, ular yetishmovchilik boʻyicha tanlanmagan. Sinishlar vitamin guruhidagi 12 927 kishidan 769 tasida, platsebo guruhidagi 12 944 kishidan 782 tasida roʻy bergan — deyarli teng, sinov sezilarli farq topmagan.

Oʻnlab sinovlarni umumiy qayta hisoblash, yaʼni meta-tahlil ham shu xulosaga kelgan. D vitamini na sinishlar sonini (36 ta sinov, 44 790 kishi), na yiqilishlar sonini (37 ta sinov, 34 144 kishi) oʻzgartirgan, katta dozalar kichiklaridan farq qilmagan.

Unda D vitamini suyakni asraydi degan ishonch qayerdan? Odamlarni shunchaki solishtiradigan kuzatuvlarda qonida D vitamini koʻproq boʻlganlarda sinishlar kamroq. Lekin sinovlarda alohida D vitamini sinishlarni kamaytirmagan, kalsiy bilan birga esa ular 6 % kam boʻlgan. Kuzatuvlardagi bogʻliqlik sabab vitaminning oʻzida ekanini hali isbotlamaydi.

Shamollash bilan ham shunga oʻxshash boʻldi, kuzda buni yodda tutgan maʼqul. 2021-yilda 37 ta sinovning meta-tahlili D vitaminida oʻtkir respirator infeksiyalardan kichik himoya topgan. 2025-yilda u yangilangan va 61 589 ishtirokchili 40 ta tadqiqot boʻyicha sezilarli himoya qolmagan. D vitamini tanaga kerakli modda boʻlib qoladi, lekin suyak sinishi va shamollashdan qalqon emas.

Magniy Xelat

D vitamini tanaga kerak, garchi moʻjiza yaratmasa ham. Quyida sinovlar boʻyicha uning koʻp uchraydigan hamrohlari — K2 va magniyni koʻrib chiqamiz, katalogdagi magniy tabletkalarining tarkibi esa alohida sahifada yozilgan.

Magniyni koʻrish

07D3 va K2

D3 va K2 juftligi tekshirildi, aytilganlarning hammasi ham tasdiqlanmadi

K2 — K vitaminining shakllaridan biri, MK-7 esa K2 ning turlaridan biri, u qoʻshimcha koʻrinishida ham sotiladi. K2 ni koʻpincha D3 bilan birga sotishadi va buni oddiy tushuntirishadi. D vitamini kalsiyni soʻrish uchun kerak, K2 esa goʻyo bu kalsiyni tomir devorlariga emas, suyakka yuboradi. Mantiqiy eshitiladi, va bu tekshirilgan.

971 kishi ishtirok etgan 8 ta sinovning meta-tahlili K vitamini D vitamini bilan birga suyakning mineral zichligini, yaʼni suyakning minerallarga toʻyinganligini biroz oshirishini koʻrsatgan. Bu ish xulosasi suyak zichligiga tegishli, sinishlar haqida unda aytilmagan.

K vitamini sinovlarining 2019-yilgi sharhi ehtiyotkorroq. Menopauzadan keyingi ayollar va osteoporozi bor odamlarda mualliflar K vitamini suyak zichligiga taʼsir qilishiga dalil topmagan. Klinik sinishlar kamayishi mumkin, lekin ishonchli xulosa uchun maʼlumot yetarli emas, avvalgi maʼlumotlarning bir qismining ishonchliligi esa shubha ostiga olingan.

Vaʼda qilingan asosiy foyda — tomirlarni himoya qilish — aorta klapanida allaqachon kalsiy toʻplangan keksa erkaklarda tekshirilgan. Ular ikki yil davomida MK-7 shaklidagi 720 mkg K2 ni 25 mkg D vitamini bilan birga yoki platsebo qabul qilgan. Aorta va yurak arteriyalaridagi kalsiy toʻplanishi ikkala guruhda ham sezilarli farqsiz oʻsgan.

K2 ning muhim xususiyati ham bor. U K vitamini antagonistlari guruhidagi qon ivishiga qarshi dorilar taʼsirini oʻzgartiradi. Sogʻlom koʻngillilardagi tajribada odamlarning bir qismida bu kuniga 10 mkg K2 dayoq sezilgan, mualliflar bunday dorilarni qabul qiladiganlarga K2 li qoʻshimchalardan saqlanishni maslahat beradi.

08Magniy

Magniy va D vitamini bogʻliq, lekin aytilganchalik qatʼiy emas

Magniy haqida yanada qatʼiyroq gapirishadi, goʻyo usiz D vitamini oʻzlashmaydi. Bu fikr probirkada va tirik organizmlarda oʻtkazilgan tajribalardan kelib chiqqan: u yerda D vitaminini hosil qiladigan va parchalaydigan fermentlar magniyga bogʻliq boʻlgan. Bunday tajribalarni odamlarga toʻgʻridan-toʻgʻri oʻtkazib boʻlmaydi.

Odamlarda magniyning D vitamini darajasiga taʼsiri sinovda tekshirilgan. Boshlangʻich D vitamini darajasi 30 ng/ml ga yaqin boʻlsa, magniy uni oshirgan, yuqoriroq, taxminan 50 ng/ml gacha boʻlsa, pasaytirgan. Mualliflar ehtiyotkorlik bilan yozadi: yetarli magniy D vitaminining normal darajasi uchun muhim boʻlishi mumkin.

Yana bir kichik sinovda ortiqcha vaznli odamlarda magniy D3 vitamini bilan birga, mualliflar xulosasiga koʻra, D vitamini darajasini bitta D3 dan koʻra kuchliroq oshirishi mumkin. Ikkala ish ham kichik va ularda gap qondagi D vitamini darajasi haqida boradi.

Magniy haqidagi ruxsat etilgan daʼvolarning Yevropa roʻyxatida u asab tizimi va mushaklarning normal ishlashiga hamda charchoqning kamayishiga hissa qoʻshishi aytilgan. Magniy D vitamini ishiga yordam beradi degan daʼvo bu roʻyxatda yoʻq.

Shu bilan birga magniy tanaga oʻzi ham kerak. Rospotrebnadzor meʼyorlari boʻyicha kattalarga sutkasiga 420 mg magniy kerak, EFSA meʼyorlari boʻyicha erkaklarga 350 mg, ayollarga 300 mg.

Atomy Vitamin D3

Magniy tanaga oʻzi ham kerak, qoʻshimchalarda esa D vitamini koʻpincha K2 bilan juft keladi. Katalogdagi K2 bilan D3 vitaminining tarkibi alohida sahifada toʻliq yozilgan.

D vitaminini koʻrish

09Afsonalar

Nimaga ishonishadi, tadqiqotlar esa tasdiqlamagan

  • Afsona

    Yozda D vitamini bahorgacha yetadigan toʻplanadi

    Fakt

    Omsk viloyatida qondagi D vitaminining eng past darajasi qish va bahorda boʻlgan, eng pasti esa martga toʻgʻri kelgan, mediana 18,4 ng/ml boʻlgan.

    Manba 03
  • Afsona

    D vitamini tabletkasi suyak sinishidan asraydi

    Fakt

    Cochrane sharhi alohida D vitamini son suyagi sinishi va har qanday yangi sinishning oldini olishi dargumonligini aniqlagan. Son suyagi sinishi xavfini faqat kalsiy bilan birga D vitamini biroz kamaytirgan.

    Manba 12
  • Atomy Vitamin D3D vitaminini koʻrish
  • Afsona

    D vitamini shamollashdan himoya qiladi

    Fakt

    2025-yilgi yangilangan meta-tahlilda 61 589 ishtirokchili 40 ta tadqiqot boʻyicha oʻtkir respirator infeksiyalardan sezilarli himoya topilmagan.

    Manba 16
  • Afsona

    D vitamini koʻplik qilmaydi

    Fakt

    Kattalar uchun D vitaminining yuqori darajasi bor — sutkasiga 100 mkg. Bu Yevropa agentligi har kuni qabul qilganda zarar kutmaydigan chegara.

    Manba 07
  • Magniy XelatMagniyni koʻrish
  • Afsona

    K2 kalsiyni tomirlardan olib ketadi

    Fakt

    Aorta klapanida allaqachon kalsiy toʻplangan keksa erkaklarda ikki yil K2 ni D vitamini bilan qabul qilish platseboga nisbatan aorta va yurak arteriyalarida kalsiy toʻplanishi oʻsishini oʻzgartirmagan.

    Manba 21
  • Afsona

    Magniysiz D vitamini oʻzlashmaydi

    Fakt

    Odamlardagi sinovda magniy D vitamini darajasini u 30 ng/ml ga yaqin boʻlganda oshirgan, yuqoriroq, taxminan 50 ng/ml gacha boʻlganda esa pasaytirgan. Mualliflar faqat magniy muhim boʻlishi mumkinligini yozadi.

    Manba 17

10Nima qilish kerak

Bu kuz va qishda nima qilish kerak

  1. Oʻz meʼyoringizni biling

    Rospotrebnadzor meʼyorlari boʻyicha kattalarga sutkasiga 15 mkg D vitamini kerak, bu 600 XB, yaʼni xalqaro birlik, 65 yoshdan keyin esa 20 mkg yoki 800 XB. Yevropa meʼyori ham kattalar uchun 15 mkg, Amerika meʼyori 70 yoshgacha 600 XB va undan kattalarga 800 XB.

  2. Yuqori chegarani yodda tuting

    Kattalar uchun EFSA barcha manbalardan birgalikda sutkasiga 100 mkg D vitamini yuqori darajasini belgilagan. Bir mikrogramm 40 XB ga teng, demak bu 4000 XB. Bu Yevropa agentligi har kuni qabul qilganda zarar kutmaydigan chegara, tavsiya etilgan doza emas.

  3. Tahlil — shifokor maslahati bilan

    AQSh Endokrinologiya jamiyati D vitaminini hammada tekshirishni maslahat bermaydi, chunki kasalliklarning oldini olish uchun uni qaysi darajagacha koʻtarish kerakligi aniq emas. Sizga tahlil kerakmi, shifokor bilan hal qiling.

  4. D vitamini haqida martda emas, kuzda oʻylang

    Omsk tahlillarida D vitamini eng kam martda boʻlgan, Yevropa tahlillarida esa past daraja koʻproq oktabrdan martgacha qon topshirganlarda topilgan. Agar qoʻshimcha haqida oʻylayotgan boʻlsangiz, bu haqda shifokor bilan qish oxirida emas, hozir, kuzda gaplashish qulayroq.

  5. Qoʻshimcha ichmoqchi boʻlsangiz

    AQSh Endokrinologiya jamiyati boyitilgan mahsulotlar va qoʻshimchalarni D vitamini olish usuli deb ataydi, chunki u bor tabiiy ovqat kam. D vitamini alohida va K2 bilan juft holda, magniy alohida tabletkalarda sotiladi. Qaysi qoʻshimchani va qanday dozada tanlashni shifokor bilan birga hal qiling.

Magniy Xelat

Agar D vitamini bilan birga ovqatga magniy ham qoʻshishga qaror qilsangiz, katalogdagi tabletkalarining tarkibi alohida sahifada yozilgan.

Magniyni koʻrish

11Manbalar

Manbalarda aynan nima yozilgan

  1. Rossiyada D vitamini boʻyicha birinchi koʻp markazli registr tadqiqoti. Ishtirokchilar — 18 yoshdan 50 yoshgacha boʻlgan koʻngillilar, «Invitro» MChJ tibbiy ofislarida jalb qilingan, 2020-yil bahor va kuzida 10 ta mintaqadan 996 kishi kiritilgan. Rossiya endokrinologlar assotsiatsiyasining 2015-yilgi tavsiyasiga koʻra, 25(OH)D darajasi 30 ng/ml va undan yuqori boʻlsa adekvat, 20 dan 30 ng/ml gacha yetishmovchilik, 20 ng/ml dan past tanqislik deb hisoblangan. Tanqislik va yetishmovchilik tekshirilganlarning 72,1 % ida, bahorda 84,2 % ida, kuzda 62,4 % ida. Past taʼminlanganlik yashash mintaqasiga bogʻliq emas, lekin maʼlum darajada yil fasliga bogʻliq. Tadqiqot «Akrixin» AJ kompaniyasining moliyaviy taʼminoti bilan oʻtkazilgan.

    Suplotova LA, Avdeeva VA, Pigarova EA, Rozhinskaya LYa, Karonova TL, Troshina EA. Rossiya Federatsiyasida D vitamini tanqisligi va yetishmovchiligi uchrash chastotasini oʻrganish boʻyicha birinchi rossiyalik koʻp markazli aralashuvsiz registr tadqiqoti. Terapevticheskii Arkhiv, 2021Manbani ochish

  2. InVitro tijorat laboratoriyasida 18 yoshdan katta 30 040 kishining tahlillari (2013–2018), odamlar tahlil topshirgan sabablar nomaʼlum. Yetarli daraja (30 ng/ml va undan yuqori) 24,2 % da, 10–19,9 ng/ml 34 % da, 10 ng/ml dan past 5,6 % da. Yoz va kuzda daraja qish va bahordagidan 15 % yuqori. Mualliflar yozishicha, tasodifiy tanlamali vakillik maʼlumotlari kerak.

    Smirnova DV, Rehm CD, Fritz RD, Kutepova IS, Soshina MS, Berezhnaya YA. Vitamin D status of the Russian adult population from 2013 to 2018. Scientific Reports, 2022Manbani ochish

  3. 18 yoshdan 93 yoshgacha boʻlgan 2586 nafar katta tekshirilgan, jinsi, yoshi va yashash joyi kvotalari boʻyicha tanlama Omsk viloyatining katta yoshdagi aholisini aks ettiradi. Past qiymatlar qish va bahorda, eng pasti martda, mediana 18,4 ng/ml.

    Vilms EA, Turchaninov DV, Menshchikova YuV, Dobrovolskaya EV, Storozhenko AV. Gʻarbiy Sibir mintaqasi aholisining D vitamini bilan taʼminlanganlik koʻrsatkichlarining koʻp yillik va yil ichidagi dinamikasi. Voprosy Pitaniia, 2024Manbani ochish

  4. 55 844 yevropalikning 13,0 % ida 25(OH)D darajasi yil davomida oʻrtacha 30 nmol/l (12 ng/ml) dan past, oktabrdan martgacha boʻlgan uzaytirilgan qishda tekshirilganlar orasida 17,7 %, yozda 8,3 %.

    Cashman KD, Dowling KG, Škrabáková Z va boshq. Vitamin D deficiency in Europe: pandemic? American Journal of Clinical Nutrition, 2016Manbani ochish
  5. Atomy Vitamin D3D vitaminini koʻrish

  6. Finlandiyada 2000-yildan 2011-yilgacha kattalarda oʻrtacha 25(OH)D darajasi 48 dan 65 nmol/l gacha oshgan, D vitamini qoʻshimchalarini qabul qiladiganlar ulushi 11 % dan 41 % gacha oshgan. Oʻsish asosan mahsulotlarning, ayniqsa suyuq sut mahsulotlarining boyitilishi va qoʻshimchalarni koʻproq qabul qilish bilan izohlanadi.

    Jääskeläinen T, Itkonen ST, Lundqvist A va boshq. The positive impact of general vitamin D food fortification policy on vitamin D status in a representative adult Finnish population. American Journal of Clinical Nutrition, 2017Manbani ochish

  7. Kattalar uchun D vitamini meʼyori sutkasiga 15 mkg, meʼyorlar uchun 25(OH)D maqsadli darajasi 50 nmol/l. Terida D3 vitamini sinteziga kenglik, fasl, ozon qatlami va bulutlar, koʻchada oʻtkazilgan vaqt, quyoshdan himoya kremi, kiyim, teri rangi va yosh taʼsir qiladi. Teri D vitamini hosil qilganda unga ovqat bilan ehtiyoj pastroq yoki nolga teng boʻlishi mumkin. 25(OH)D qondagi D vitaminining asosiy shakli, yarim yemirilish davri taxminan 13–15 kun. Ichakda D vitamini kalsiy va fosfor soʻrilishini osonlashtiradi, tanqislik suyak minerallashuvining buzilishiga olib keladi va kattalarda osteomalyatsiya bilan namoyon boʻladi. Suyak-mushak tizimidan tashqaridagi foyda haqidagi maʼlumotlar meʼyorlarni hisoblash uchun yetarli emas. Magniy meʼyori erkaklarga 350 mg va ayollarga 300 mg.

    European Food Safety Authority, Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies. Dietary Reference Values for nutrients. Summary report, 2017Manbani ochish

  8. Isteʼmolning ruxsat etilgan yuqori darajasi — barcha oziq-ovqat manbalaridan doimiy sutkalik isteʼmolning eng yuqori miqdori, bunda sogʻliq uchun xavf kutilmaydi. Kattalarda D vitamini uchun u sutkasiga 100 mkg ga teng.

    European Food Safety Authority. Overview on Tolerable Upper Intake Levels as derived by the SCF and the EFSA NDA Panel, version 11, 2025Manbani ochish

  9. D vitamini meʼyori 1–70 yoshda sutkasiga 600 XB va 71 yoshdan 800 XB, bu 25(OH)D ning 20 ng/ml (50 nmol/l) dan past boʻlmagan darajasiga mos keladi va aholining kamida 97,5 % ehtiyojini qoplaydi. Komissiya Shimoliy Amerikada D vitamini yetishmovchiligining tarqalishi oshirib baholangan deb hisoblaydi.

    Ross AC, Manson JE, Abrams SA va boshq. The 2011 report on dietary reference intakes for calcium and vitamin D from the Institute of Medicine: what clinicians need to know. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, 2011Manbani ochish
  10. Magniy XelatMagniyni koʻrish

  11. D vitaminining vazifalari kalsiy va fosfor almashinuvini saqlash hamda suyak toʻqimasining minerallashuvi bilan bogʻliq. D vitamini yetishmasligi suyak toʻqimasining demineralizatsiyasini kuchaytiradi va osteoporoz xavfini oshiradi. Kattalarning ehtiyoji sutkasiga 15 mkg (600 XB), 65 yoshdan kattalarda 20 mkg (800 XB). Kattalarning magniyga ehtiyoji sutkasiga 420 mg.

    Rospotrebnadzor. MR 2.3.1.0253-21. Rossiya Federatsiyasi aholisining turli guruhlari uchun energiya va ozuqa moddalariga fiziologik ehtiyoj meʼyorlari, 2021Manbani ochish

  12. 25(OH)D ni muntazam tekshirish foydasiga maʼlumot yoʻq, kasalliklarning oldini olish uchun aniq optimal daraja yoʻq, shuning uchun muntazam tahlil tavsiya etilmaydi. D vitaminiga boy tabiiy mahsulotlar kam, shuning uchun uni boyitilgan mahsulotlar va qoʻshimchalardan olish mumkin.

    Demay MB, Pittas AG, Bikle DD va boshq. Vitamin D for the Prevention of Disease: An Endocrine Society Clinical Practice Guideline. Journal of Clinical Endocrinology and Metabolism, 2024Manbani ochish

  13. YI da ruxsat etilgan daʼvolar. D vitamini kalsiy va fosforning normal soʻrilishi va ishlatilishiga, suyaklarning normal holatini saqlashga, mushaklar va immun tizimining normal ishlashiga hissa qoʻshadi. Magniy asab tizimi va mushaklarning normal ishlashiga, charchoq va toliqishning kamayishiga hissa qoʻshadi. Magniy va D vitamini haqidagi qatorlar orasida magniy D vitamini ishiga yordam beradi degan daʼvo yoʻq.

    Yevropa Komissiyasi (YI) Reglamenti № 432/2012, ilova, 2012Manbani ochish

  14. Menopauzadan keyingi ayollar va keksa erkaklarda alohida D vitamini son suyagi sinishi (11 ta sinov, 27 693 ishtirokchi) va har qanday yangi sinishning (15 ta sinov, 28 271 ishtirokchi) oldini olishi dargumon. D vitamini kalsiy bilan birga son suyagi sinishi xavfini biroz kamaytiradi, uyda yashovchilarda bu yiliga 1000 keksaga bitta sinish kam degani.

    Avenell A, Mak JC, O'Connell D. Vitamin D and vitamin D analogues for preventing fractures in post-menopausal women and older men. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2014Manbani ochish
  15. Atomy Vitamin D3D vitaminini koʻrish

  16. Birlashtirilgan tahlilda D vitamini sinishlarning umumiy soniga (36 ta sinov, 44 790 kishi), son suyagi sinishlari va yiqilishlarga (37 ta sinov, 34 144 kishi) taʼsir qilmagan. Katta va kichikroq dozalar orasida farq boʻlmagan.

    Bolland MJ, Grey A, Avenell A. Effects of vitamin D supplementation on musculoskeletal health: a systematic review, meta-analysis, and trial sequential analysis. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 2018Manbani ochish

  17. Kuzatuvlarda 25(OH)D ning yuqoriroq darajasi sinish xavfining pastroq boʻlishi bilan bogʻliq. Sinovlarda alohida D vitamini sinish xavfini kamaytirmagan, kalsiy bilan birga D vitamini har qanday sinish xavfini 6 % ga kamaytirgan.

    Yao P, Bennett D, Mafham M va boshq. Vitamin D and Calcium for the Prevention of Fracture: A Systematic Review and Meta-analysis. JAMA Network Open, 2019Manbani ochish

  18. AQShdagi VITAL sinovi. D3 vitamini platseboga nisbatan oʻrta va katta yoshdagi, D vitamini tanqisligi boʻyicha tanlanmagan, umuman sogʻlom odamlarda sinishlar soniga sezilarli taʼsir qilmagan (12 927 ishtirokchidan 769 tasi va 12 944 tadan 782 tasi).

    LeBoff MS, Chou SH, Ratliff KA va boshq. Supplemental Vitamin D and Incident Fractures in Midlife and Older Adults. New England Journal of Medicine, 2022Manbani ochish

  19. 2021-yilgi 37 ta sinov boʻyicha meta-tahlil D vitaminining oʻtkir respirator infeksiyalardan kichik himoya taʼsirini koʻrsatgan. 61 589 ishtirokchili 40 ta tadqiqot boʻyicha yangilanishda statistik ahamiyatli himoya yoʻq (imkoniyatlar nisbati 0,94).

    Jolliffe DA, Camargo CA Jr, Sluyter JD va boshq. Vitamin D supplementation to prevent acute respiratory infections: systematic review and meta-analysis of stratified aggregate data. The Lancet Diabetes & Endocrinology, 2025Manbani ochish
  20. Magniy XelatMagniyni koʻrish

  21. Probirka va tirik organizmlardagi tadqiqotlarga koʻra, D vitaminini hosil qiluvchi va parchalovchi fermentlar magniyga bogʻliq. Sinovda magniy 25(OH)D3 darajasini boshlangʻich taxminan 30 ng/ml boʻlganda oshirgan va yuqoriroq (taxminan 30–50 ng/ml) boʻlganda pasaytirgan. Mualliflar magniyning optimal holati D vitamini darajasi uchun muhim boʻlishi mumkin deb taxmin qiladi.

    Dai Q, Zhu X, Manson JE va boshq. Magnesium status and supplementation influence vitamin D status and metabolism: results from a randomized trial. American Journal of Clinical Nutrition, 2018Manbani ochish

  22. Ortiqcha vazn va semizligi bor odamlarda magniy va D vitaminini birga qabul qilish 25(OH)D darajasini bitta D vitaminiga qaraganda kuchliroq oshirishi mumkin.

    Cheung MM, Dall RD, Shewokis PA va boshq. The effect of combined magnesium and vitamin D supplementation on vitamin D status, systemic inflammation, and blood pressure: A randomized double-blinded controlled trial. Nutrition, 2022Manbani ochish

  23. Meta-tahlil: 8 ta sinov, 971 ishtirokchi. K vitamini D vitamini bilan birga umumiy suyak mineral zichligini sezilarli oshirgan.

    Kuang X, Liu C, Guo X, Li K, Deng Q, Li D. The combination effect of vitamin K and vitamin D on human bone quality: a meta-analysis of randomized controlled trials. Food & Function, 2020Manbani ochish

  24. Menopauzadan keyingi ayollar va osteoporozi bor odamlarda K vitamini suyak zichligiga yoki umurtqa sinishlariga taʼsir qilishi haqida dalil yoʻq. U klinik sinishlarni kamaytirishi mumkin, lekin buni tasdiqlash uchun maʼlumot yetarli emas. Avvalgi maʼlumotlarning bir qismining ishonchliligi shubha ostiga olingan.

    Mott A, Bradley T, Wright K va boshq. Effect of vitamin K on bone mineral density and fractures in adults: an updated systematic review and meta-analysis of randomised controlled trials. Osteoporosis International, 2019Manbani ochish
  25. Atomy Vitamin D3D vitaminini koʻrish

  26. Aorta klapani kalsinozi bor keksa erkaklar 24 oy davomida kuniga 720 mkg MK-7 va 25 mkg D vitamini yoki platsebo olgan. Klapan, aorta va koronar arteriyalar kalsinozining rivojlanishi sezilarli farq qilmagan.

    Diederichsen ACP, Lindholt JS, Möller S va boshq. Vitamin K2 and D in Patients With Aortic Valve Calcification: A Randomized Double-Blinded Clinical Trial. Circulation, 2022Manbani ochish

  27. K vitamini antagonistlari guruhidagi antikoagulyant olgan sogʻlom koʻngillilarda MK-7 qoʻshimchalari hatto kuniga 10 mkg dozada ham odamlarning bir qismida dori sezgirligini sezilarli oʻzgartirgan. Mualliflar yozishicha, K vitamini antagonistlarini olayotgan bemorlar MK-7 qoʻshimchalaridan saqlanishi kerak.

    Theuwissen E, Teunissen KJ, Spronk HM va boshq. Effect of low-dose supplements of menaquinone-7 (vitamin K2) on the stability of oral anticoagulant treatment: dose-response relationship in healthy volunteers. Journal of Thrombosis and Haemostasis, 2013Manbani ochish

12Mahsulotlar

Katalogdagi D3 vitamini va magniy

  • Atomy Vitamin D3
    A90177

    Atomy Vitamin D3

    Oʻsimlik kelib chiqishiga ega 2000 XB D3 vitamini va K2 vitamini, USDA Organic sertifikatiga ega organik qoʻshimcha.

    Tavsif — us.atomy.com dagi mahsulot sahifasidan

    Batafsil
  • Magniy Xelat
    R16082

    Magniy Xelat

    Oson oʻzlashadigan magniy shakli. Magniy bisglitsinat, bitta tabletkada 200 mg magniy, 60 tabletka.

    Tavsif — atomy.ru dagi mahsulot sahifasidan

    Batafsil

Katalogdagi barcha mahsulotlar

13Roʻyxatdan oʻtish

Xarid qilishga qaror qilsangiz, qulay tildagi doʻkonni tanlang

Mamlakatni tanlang

Roʻyxatdan oʻtish va xarid — Atomy saytida; biz mahsulot sotmaymiz, Yandex Metrika esa tashriflarni faqat siz rozi boʻlsangiz hisoblaydi.