Araştırmalara göre inceleme
Boğazdaki beyaz, kötü kokulu topaklar bademcik taşıdır. Neyden oluştuklarına ve neden koktuklarına birlikte bakalım
Boğaz ağrıyınca aynada bakarız ve bazen bademciklerde keskin kokulu beyaz topaklar görürüz. İnsanlar bu topakları soğuk algınlığı sırasında da internette arar. Avustralya'nın devlet sağlık bilgi hizmeti healthdirect, bunların bademciklerin minicik çukurlarında oluşan küçük, sert topaklar olduğunu açıklıyor. Aşağıda bademcik taşlarının neyden oluştuğunu, ne kadar sık görüldüğünü, neden koktuğunu ve ağız kokusunun çoğunlukla nereden geldiğini ele alıyoruz.
01Endişe
Boğazdaki beyaz, kötü kokulu topaklar birçok kişide görülür ama sormaya insan çekinir
Çoğu zaman aynı şekilde başlar. Kişi öksürür ya da hapşırır ve boğazından öyle kokan küçük beyaz bir topak fırlar ki bunu yakınlarına bile anlatmak istemez. Bazıları da ağrıyan boğazına aynada bakarken bu topakları fark eder.
Doktorlar benzer topakları görüntülerde sık sık görür. Japon doktorlar kliniklerindeki 2873 hastanın bilgisayarlı tomografisini inceledi ve bu topakları, boğazın derinliğindeki küçük yumuşak dokular olan damak bademciklerinde 1145 kişide, yani yaklaşık %40'ında buldu. Bir bademcikte 1 ile 18 arasında topak vardı, boyutları 1 ile 10 milimetre arasındaydı.
İskoç KBB doktorları, bu topakların genellikle çok az belirtiye yol açtığını yazıyor. Avustralya'daki healthdirect hizmeti, küçük olanların genellikle sorun çıkarmadığını, büyüklerin ise ağız kokusuna veya rahatsızlığa yol açabileceğini ekliyor.
İnsanı en çok tedirgin eden de koku. Nereden geldiğini anlamak için önce bu topakların ne olduğuna ve nerede oluştuğuna bakalım.
Açık tartışmalardan sözler
- “En pis kokanı, boğazın ta derinlerinden arada bir ama tam da en olmadık anda çıkıveren o minicik beyaz topak”
- “Bende bu taşlar 5 yıldır var, hayatımı etkilemiyor, boğazım çok nadir ağrıyor. Ama ağız kokusu yapıyorlar, bir de psikolojik olarak rahatsız ediyor”
- “İnternette bademcik taşı fotoğraflarına baktım. Sanki boğazda diş çıkmış gibi”
- “Garip, kimse bu sorundan bahsetmiyor ve normal mi değil mi belli değil”
02Neyden oluşur
Bademcik taşı neyden oluşur
Bademcikler boğazın derinliğindeki küçük yumuşak dokulardır. Yüzeylerinde minicik çukurlar vardır ve healthdirect'e göre topaklar tam da bu çukurlarda oluşur. Doktorlar bunlara tonsillolit, yani bademcik taşı der; halk arasında bademcik taşı ya da kazeum denir.
Bu topağın neyden yapıldığını healthdirect kısaca sıralıyor: kalsiyum, yemek artıkları, bakteriler ve ölü hücreler.
Bilim insanları taşlara daha yakından baktı. Bademcikleri alınan 16 yetişkinden taşlar dikkatle çıkarıldı ve iki laboratuvarda incelendi. Yapı olarak taşlar diş biyofilmine, yani dişlerde oluşan plağa benziyordu. Bu, birlikte büyüyen ve birbirine tutunan bir bakteri topluluğudur.
Yani bademcik taşı, kelimenin bildiğimiz anlamında bir taş değil. Daha çok bir plak; yalnızca dişte değil, bademcik çukurunda büyümüş.
Katalogdaki diş macununu ayrıca inceledik; içeriği ve açıklaması kendi sayfasında.
Diş macununa göz atın03Ne kadar sık
Bademcik taşı normal mi, herkeste olur mu
Bademcik taşı olan kişilerin sayısını kesin bir rakamla söylemek mümkün değil, çünkü araştırmaların sonuçları çok farklı. Hepsinde tüm halk değil, klinik hastalarının görüntüleri incelendi.
2873 hastayla yapılan Japon çalışmasında taşlar yaklaşık %40'ında bulundu. Başka bir Japon çalışmasında aynı 482 hastanın iki ayrı görüntüsü karşılaştırıldı. Bilgisayarlı tomografi taşları %46,1'inde gösterdi, panoramik diş röntgeni ise yalnızca %7,3'ünde. Çok şey neyle bakıldığına bağlı.
Türkiye'de 416 diş tomografisinde taşlar katılımcıların %29,6'sında bulundu. Dominik Cumhuriyeti'nde ise diş kliniğine gelen 209 hastanın yalnızca %5,85'inde görüldü.
Aynı çalışmalar, bademcik taşlarının neyle ilişkili olduğuna da baktı. Japon çalışmasında hastalar yaşlandıkça taşlar daha sık görüldü, en çok 50–69 yaş arasında. Türk çalışmasında yaş, taşlarla sigaradan daha güçlü ilişkiliydi. Dominik çalışmasında ise taşlarla anlamlı ilişkili çıkan yalnızca bir özellik vardı: geçirilmiş tonsillit, yani bademcik iltihabı.
Taşlar sonsuza kadar yerinde kalmaz. Doktorlar, her hastada bir ilk ve en az iki tekrar çekim bulunan 326 görüntü setini karşılaştırdı. İzlem süresince taşların %12,1'i kayboldu. Yazarlar, bademciklerin bu şekilde yabancı maddeleri sürekli dışarı attığını düşünüyor, ancak bu şimdilik onların tahmini. Bunun normal olup olmadığına çalışmaların kendisi karar vermedi. Ama taşlar birçok kişide bulunuyor ve İskoç KBB doktorları genellikle çok az belirtiye yol açtıklarını yazıyor.
04Koku
Bademcik taşı neden kokar
Koku büyük olasılıkla topağın içinde yaşayan bakterilerle ilgili. Yukarıda anlattığımız 16 yetişkinin taşlarıyla yapılan çalışmada, taşın merkezindeki oksijen çevresindeki sıvıya göre yaklaşık on kat daha azdı.
Japon bilim insanları 6 kişinin taşlarındaki bakterileri genlerine göre inceledi. İçeride anaerobik, yani oksijensiz yaşayan bakteriler bulundu. Yazarlar, bulunan bu bakteri gruplarının hepsinin büyük olasılıkla uçucu kükürt bileşiklerinin, yani kükürtlü gazların üretimiyle ilişkili olduğunu yazıyor. Yazarlara göre taş, ağız kokusunun kaynağı olabilir.
Ama her zaman ve herkeste kokmaz. Brezilya'da bir klinikte ağız kokusundan şikâyet eden ve kronik kazeöz tonsilliti olan 49 hasta muayene edildi. Doktorlar bademciklerin uzun süren iltihabına böyle der. Ağızdan çıkan havadaki kükürtlü gazları ölçen cihaz, yalnızca 8'inde yüksek düzey gösterdi.
Bu sekiz kişiden 6'sında (%75) bademcikte tonsillolit, yani taş bulundu; cihazın koku bulmadığı kişilerde ise yalnızca %6'sında. Çalışma küçük ve katılımcılar bademciklerine lazer uygulaması için yönlendirilen kişiler arasından seçildi. Bu yüzden sonucu herkese genellemek doğru olmaz.
05Dil
Dişleri fırçaladıktan sonra bile ağız neden kokar
Ağız kokusu yalnızca bademcik taşından olmaz ve sık görülür. Bilim insanları 13 araştırmayı bir araya getirdi; bunlarda ağız kokusu olan kişilerin genel oranı %31,8 çıktı.
Tıbbi araştırmaları değerlendiren uluslararası kuruluş Cochrane, 2019 tarihli derlemesinde kokunun genellikle nereden geldiğini yazıyor. Kokuya ağızdaki fazla bakteri ya da küçük yemek artıkları yol açar, en sık dilin arka kısmında. Birleşik Krallık'ın devlet sağlık hizmeti NHS yalnızca dişleri değil, dili de temizlemeyi öneriyor.
Belçika'da bir ağız kokusu kliniğinde 2000 hastanın kayıtları incelendiğinde benzer bir tablo çıktı. Hastaların %76'sında neden ağızdaydı ve bu nedenlerden en sık görüleni, %43 ile dil paslanmasıydı. Kulak, burun, boğaz kaynaklı nedenler ve ağız dışındaki diğer nedenler birlikte yalnızca %4'ünde bulundu. %16'sında ise kişinin kendisinden koku geldiğini sandığı hayali ağız kokusu saptandı.
Kokuya karşı birçok ürün denendi. Aynı Cochrane derlemesi 1809 katılımcılı 44 çalışmayı topladı, ancak kanıtların güvenilirliği düşük ve çok düşüktü; yazarlar herhangi bir ürünün üstün olduğuna dair sonuç çıkaramadı.
NHS işe basit şeylerle başlıyor. Ona göre ağız kokusunu önlemek için en önemlisi dişleri, dili ve ağzı temiz tutmak.
06Yanlış bilinenler
Bademcik taşı hakkında neye inanılıyor ve gerçekte ne biliniyor
- Yanlış bilinen
Bademcik taşları bütün vücudu zehirler
Bilgiİskoç KBB doktorları ortak görüş bildirgesinde, bademcik taşlarının uzun vadeli sağlık sorunlarına yol açtığına dair kanıt olmadığını yazıyor. Genellikle çok az belirtiye yol açarlar.
Kaynak 10 - Yanlış bilinen
Ağız kokusu mideden gelir
BilgiCochrane derlemesi kokunun ana kaynağı olarak ağzın kendisini, en sık da dilin arka kısmını gösteriyor. Belçika'daki bir ağız kokusu kliniğinde 2000 hastanın yalnızca %4'ünde kulak, burun ve boğaz dahil ağız dışında bir neden bulundu.
Kaynak 12 - Diş macununa göz atın
- Yanlış bilinen
Bademcikte taş varsa koku kesin vardır
BilgiBrezilya'daki bir klinikte kokudan şikâyet eden, kronik kazeöz tonsilliti olan 49 hastanın yalnızca 8'inde cihaz yüksek düzeyde kükürtlü gaz buldu.
Kaynak 09 - Yanlış bilinen
Sakız ve nane şekeri kokuyu giderir
BilgiKanada'da 15 erkekle yapılan bir deneyde sakız ve nane şekerleri, ağızdaki havada kükürtlü gaz düzeyini ölçümlerin hiçbirinde düşürmedi.
Kaynak 14 - Diş macununa göz atın
- Yanlış bilinen
Taşları kendin sıkıp çıkarmalısın
BilgiBunu önermiyoruz. İskoç KBB doktorları tıp literatüründe anlatılan taş çıkarma yöntemlerini sıralıyor ve hiçbirinin birinci düzey kanıtla, yani en güvenilir araştırmalarla desteklenmediğini yazıyor. Taşlar sürekli koku, ağrı ya da yutma güçlüğüne yol açıyorsa healthdirect doktora başvurmayı öneriyor.
Kaynak 10
Ev için diş macunu seçiyorsan katalogdaki macuna göz at; 50 gramlık 4 tüpten oluşan set olarak satılıyor.
Diş macununa göz atın07Ne yapmalı
Boğazdan kötü kokulu beyaz topaklar çıkıyorsa ne yapmalı
Dişlerini ve diş etlerini günde iki kez fırçala
Birleşik Krallık'ın NHS hizmeti, dişleri ve diş etlerini günde en az iki kez, 2'şer dakika, florürlü macunla nazikçe fırçalamayı öneriyor.
Dilini günde bir kez temizle
NHS, dili günde bir kez dil kazıyıcı ya da özel bir temizleyiciyle nazikçe temizlemeyi öneriyor. Cochrane derlemesi dilin arka kısmını kokunun en sık kaynağı olarak gösteriyor.
Diş aralarını temizle
NHS, diş aralarını günde bir kez arayüz fırçası ya da diş ipiyle temizlemeyi öneriyor.
Bademciklerini kurcalama
İskoç KBB doktorları, anlatılan taş çıkarma yöntemlerinin hiçbirinin birinci düzey kanıtla, yani en güvenilir araştırmalarla desteklenmediğini yazıyor.
Ne zaman doktora gideceğini bil
Koku geçmiyorsa, boğazın ağrıyorsa ya da yutmakta zorlanıyorsan doktora git. Ağız bakımına rağmen koku birkaç hafta içinde geçmezse NHS diş hekimine görünmeyi öneriyor.
Katalogdaki propolisli diş macununu kendi sayfasında inceledik; tam içeriği de orada.
Diş macununa göz atın08Kaynaklar
Kaynaklarda tam olarak ne yazıyor
Tonsillolitler, boğazın derinliğindeki küçük yumuşak dokular olan bademciklerin minicik çukurlarında (ceplerinde) oluşabilen küçük, sert topaklardır. Kalsiyum, yemek artıkları, bakteriler ve ölü hücrelerden oluşurlar. Küçük taşlar genellikle sorun çıkarmaz, büyükler ise ağız kokusuna veya rahatsızlığa yol açabilir. Taşlar sürekli ağız kokusu, ağrı ya da yutma güçlüğüne yol açıyorsa doktora başvurun.
Tonsillolitler 16 yetişkinde bademcik ameliyatı sırasında dikkatle çıkarıldı ve iki laboratuvarda incelendi. Yapı olarak tonsillolitler diş biyofilmlerine benziyordu. Tonsillolitin merkezindeki oksijen yoğunluğu, çevre sıvıdakinin yaklaşık onda birine düşüyordu.
Damak bademciği tonsillolitleri 2873 hastanın 1145'inde (%39,9) bulundu. Bir bademcikte bir ile 18 arasında, 1 ile 10 mm boyutunda taş vardı. Tonsillolit görülen kişilerin oranı yaşla arttı; en sık 50–69 yaş arası hastalarda bulundu.
482 çift bilgisayarlı tomografi (BT) ve panoramik diş görüntüsü. BT'de tonsillolit %46,1'inde, panoramik görüntülerde ise yalnızca %7,3'ünde saptandı.
- Diş macununa göz atın
416 dental konik ışınlı tomografide katılımcıların %29,6'sında (416 kişiden 123'ünde) tonsillolit saptandı. Yaş, tonsillolit oluşumuyla en güçlü ilişkili etkendi — sigaradan daha güçlü.
İki üniversite kliniğinden 209 diş hastası. Bu örneklemde tonsillolit görülen kişilerin oranı %5,85 oldu. Tonsillolit varlığıyla anlamlı ilişkili çıkan yalnızca geçirilmiş tonsillitti.
326 BT görüntü seti — bir ilk ve en az iki tekrar. İzlem süresince tonsillolitlerin %12,1'i kayboldu. Yazarlar, tonsillolitlerin sürekli olarak yabancı maddelerin atılmasına hizmet eden aktif bir evrede olduğunu öne sürüyor.
6 kişinin tonsillolitlerinden bakteri genleri. Tonsillolitlerdeki anaerobik bakteriler, büyük olasılıkla uçucu kükürt bileşiklerinin üretimiyle ilişkili cinslere aitti; sonuçlar tonsillolitin ağız kokusunun kaynağı olabileceğini destekliyor.
- Diş macununa göz atın
Kriptalara lazer uygulaması için yönlendirilenler arasından seçilen, ağız kokusu ve kronik kazeöz tonsilliti olan 49 hasta. Cihaz değerleri 8 hastada (%16,3) yüksekti. Tonsillolit, değerleri yüksek olanların %75'inde (8 kişiden 6'sında), normal olanların ise yalnızca %6'sında vardı.
Bademcik taşları genellikle çok az belirtiye yol açar. Varlıklarının uzun vadeli sağlık sorunlarına yol açtığına dair kanıt yoktur. Anlatılan yöntemlerin hiçbiri birinci düzey kanıtla desteklenmemiştir.
Seçim ölçütlerini 13 makale karşıladı. Ağız kokusu olan kişilerin genel oranı %31,8 oldu.
Ağız kokusuna ağızdaki fazla bakteri ya da küçük yemek artıkları yol açar — en sık dilin arka kısmında. 1809 katılımcılı 44 çalışma: kanıtların güvenilirliği düşük ve çok düşük; herhangi bir ürünün ya da yoğunluğun üstünlüğü hakkında sonuç çıkarılamadı.
- Diş macununa göz atın
Bir ağız kokusu kliniğinin 2000 hastası. %76'sında neden ağızda bulundu, en sık dil paslanması (%43). Hayali ağız kokusu vakaların %16'sında, kulak, burun, boğaz kaynaklı ve ağız dışı nedenler %4'ünde bulundu.
Ağızdaki kükürtlü gaz düzeyi eşiğin üzerinde olan 15 erkek. Sakız, nane şekerleri ve maydanoz tohumu yağı içeren bir ürün, ağız havasındaki uçucu kükürt bileşiklerinin düzeyini hiçbir ölçüm anında düşürmedi.
Ağız kokusunu önlemek için en önemlisi dişleri, dili ve ağzı temiz tutmaktır. Dişleri ve diş etlerini günde en az iki kez, 2'şer dakika, florürlü macunla nazikçe fırçalayın; dili günde bir kez kazıyıcı ya da temizleyiciyle nazikçe temizleyin; diş aralarını günde bir kez arayüz fırçası ya da diş ipiyle temizleyin. Koku birkaç haftalık evde bakıma rağmen geçmezse diş hekimine gidin.
09Ürünler
Katalogdaki diş macunu
- R00523
Atomy Diş Macunu Seti 4 Adet
Propolisli ağız bakımı. Doğal kaynaklı içerikler ve propolis ağız hijyenini destekler. Sette 50 g'lık 4 tüp var.
Açıklama atomy.ru ürün sayfasından alınmıştır
Ayrıntılar
10Üye Ol
Satın almaya karar verirseniz yaşadığınız ülkeyi seçin
Üyelik ve satın alma Atomy sitesinde yapılır; biz ürün satmıyoruz, Yandex Metrica ise yalnızca onay verirseniz ziyaretleri sayar.