Murtakdagi tiqinlar — tomoqdagi badboʻy oq boʻlakchalar va ogʻizdan hid qayerdan keladi

Tadqiqotlar boʻyicha tahlil

Tomoqdagi badboʻy oq boʻlakchalar — bu murtakdagi tiqinlar. Ular nimadan iborat va nega hid chiqarishini tahlil qilamiz

Tomoq ogʻriganda uni oynada koʻrib chiqishadi va baʼzan murtakda oʻtkir hidli oq boʻlakchalar topishadi. Bunday boʻlakchalar haqida qidiruvda shamollash paytida ham soʻrashadi. Avstraliya davlat sogʻliqni saqlash xizmati healthdirect bular murtakning juda kichik chuqurchalarida hosil boʻladigan mayda qattiq boʻlakchalar ekanini tushuntiradi. Quyida murtakdagi tiqinlar nimadan iborat, ular qanchalik tez-tez uchraydi, nega hid chiqaradi va ogʻizdan yoqimsiz hid koʻpincha qayerdan kelishini tahlil qilamiz.

Tish pastasini koʻrish

Tomoqdagi badboʻy oq boʻlakchalar — bu murtakdagi tiqinlar. Ular nimadan iborat va nega hid chiqarishini tahlil qilamiz

01Xavotir

Tomoqdagi badboʻy oq boʻlakchalar koʻp odamda uchraydi, lekin ular haqida soʻrash noqulay

Odatda hammasi bir xil boshlanadi. Odam yoʻtaladi yoki aksiradi va tomogʻidan kichkina oq boʻlakcha otilib chiqadi, uning hidi shunchalik yomonki, hatto yaqinlarga ham aytging kelmaydi. Boshqalar bunday boʻlakchalarni ogʻriyotgan tomogʻini oynada koʻrganda payqashadi.

Shunga oʻxshash boʻlakchalarni shifokorlar suratlarda tez-tez koʻradi. Yaponiyalik shifokorlar oʻz klinikasidagi 2873 bemorning kompyuter tomogrammalarini koʻrib chiqib, tanglay murtaklarida, tomoq tubidagi kichik yumshoq toʻqimalarda, bunday boʻlakchalarni ulardan 1145 nafarida, deyarli 40 % da topgan. Bitta murtakda ular 1 tadan 18 tagacha, kattaligi 1 dan 10 millimetrgacha boʻlgan.

Shotlandiyalik LOR shifokorlar bunday boʻlakchalar odatda juda kam belgilar berishini yozadi. Avstraliyaning healthdirect xizmati kichiklari odatda xalaqit bermasligini, kattalari esa ogʻizdan hid yoki noqulaylik keltirishi mumkinligini aniqlashtiradi.

Eng koʻp qoʻrqitadigani ham shu hid. U qayerdan kelishini tushunish uchun avval bu boʻlakchalar nima ekanini va qayerda oʻsishini aniqlab olamiz.

Ochiq muhokamalardan soʻzlar

  • «Eng badboʻyi — tomoqning allaqayeridan juda kam, lekin aynan kerakli paytda chiqadigan qandaydir kichkina oq boʻlakcha»
  • «Menda bu tiqinlar 5 yilcha bor, yashashga xalaqit bermaydi, tomogʻim juda kam ogʻriydi. Lekin ulardan ogʻizdan yoqimsiz hid keladi, ruhan ham noqulay»
  • «Internetda tiqinlarning rasmlarini koʻrdim. Xuddi tomoqda tish oʻsib chiqqandek koʻrinadi»
  • «Gʻalati, bu muammo haqida hech kim gapirmaydi va bu meʼyormi yoki yoʻqmi, tushunarsiz»

02Nimadan iborat

Murtakdagi tiqinlar nimadan iborat

Murtaklar — tomoq tubidagi kichik yumshoq toʻqimalar. Ularning yuzasida juda kichik chuqurchalar bor va healthdirect xizmati soʻzlariga koʻra, boʻlakchalar aynan ularda hosil boʻladi. Shifokorlar ularni tonzillolitlar, yaʼni murtak toshlari deb ataydi, kundalik tilda esa «tiqinlar» deyishadi.

Bunday boʻlakcha nimadan yasalganini healthdirect qisqacha sanab oʻtadi. Unda kalsiy, ovqat qoldiqlari, bakteriyalar va oʻlik hujayralar bor.

Olimlar bu toshlarni sinchiklab oʻrganishgan. Ularni murtagi olib tashlangan 16 nafar kattadan ehtiyotkorlik bilan olib, ikki laboratoriyada tekshirishgan. Tuzilishiga koʻra toshlar tish biopardasiga, yaʼni tishlarda hosil boʻladigan karashning oʻziga oʻxshab chiqdi. Bu birga oʻsadigan va bir-biriga yopishib turadigan bakteriyalar jamoasi.

Demak, murtakdagi tiqin odatiy maʼnodagi tosh emas. Bu koʻproq karash, faqat tishda emas, murtak chuqurchasida oʻsgan.

Katalogdagi tish pastasini alohida tahlil qildik, uning tarkibi va tavsifi oʻz sahifasida jamlangan.

Tish pastasini koʻrish

03Qanchalik tez-tez

Murtakdagi tiqinlar meʼyormi yoki yoʻq va ular hammada boʻladimi

Murtakdagi tiqinlar qancha odamda borligini bitta aniq raqam bilan aytib boʻlmaydi, chunki tadqiqotlar bir-biridan juda farq qiladi. Ularning hammasida barcha aholini emas, klinika bemorlarining suratlarini koʻrishgan.

2873 bemorli yapon ishida toshlar deyarli 40 % da topilgan. Yana bir yapon ishida oʻsha 482 bemorning ikki xil suratini solishtirishgan. Kompyuter tomografiyasi toshlarni 46,1 % da topgan, tishlarning panoramali surati esa faqat 7,3 % da. Koʻp narsa nima bilan qarashga bogʻliq.

Turkiyada tishlarning 416 ta tomogrammasi boʻyicha toshlar ishtirokchilarning 29,6 % ida topilgan. Dominikan Respublikasida esa stomatologiyaning 209 nafar bemorida ular faqat 5,85 % da topilgan.

Oʻsha ishlar murtakdagi tiqinlar paydo boʻlishi nima bilan bogʻliqligini ham tekshirgan. Yapon ishida bemorlar qanchalik keksa boʻlsa, toshlar shunchalik koʻp uchragan, eng koʻpi 50–69 yoshda. Turk ishida yosh toshlar bilan chekishdan koʻra kuchliroq bogʻliq boʻlib chiqdi. Dominikan ishida ular bilan faqat bitta belgi sezilarli bogʻliq boʻlgan — oʻtkazilgan tonzillit, yaʼni murtak yalligʻlanishi.

Toshlar bir joyda abadiy yotmaydi. Shifokorlar har bir bemorda birinchi va kamida ikkita takroriy tekshiruv boʻlgan 326 ta suratlar toʻplamini solishtirishgan. Kuzatuv davomida toshlarning 12,1 % i yoʻqolgan. Mualliflar murtaklar shu yoʻl bilan begona materialni doimiy chiqarib turadi, deb taxmin qiladi, lekin bu hozircha ularning taxmini. Bu meʼyormi yoki yoʻqmi, ishlarning oʻzi hal qilmagan. Ammo toshlar koʻp odamda topiladi, shotlandiyalik LOR shifokorlar esa ular odatda juda kam belgilar berishini yozadi.

04Hid

Murtakdagi tiqinlar nega badboʻy hid chiqaradi

Hid, ehtimol, boʻlakcha ichida yashaydigan bakteriyalar bilan bogʻliq. Yuqorida aytib oʻtgan 16 nafar kattaning toshlari oʻrganilgan ishda tosh markazida kislorod atrofdagi suyuqlikka qaraganda taxminan oʻn baravar kam boʻlgan.

Yaponiyalik olimlar 6 kishining toshlaridagi bakteriyalarni genlari boʻyicha tahlil qilishgan. Ichidan anaerob, yaʼni kislorodsiz yashaydigan bakteriyalar topilgan. Mualliflar bu bakteriyalarning topilgan barcha guruhlari, aftidan, uchuvchi oltingugurt birikmalari, yaʼni oltingugurt gazlari hosil boʻlishi bilan bogʻliq ekanini yozadi. Mualliflar tosh ogʻizdan hid manbai boʻlishi mumkin, deb hisoblaydi.

Lekin hid har doim ham, hammada ham boʻlavermaydi. Braziliya klinikasida ogʻizdan hid kelishidan shikoyat qilgan va surunkali kazeoz tonzilliti bor 49 nafar bemor tekshirilgan. Shifokorlar murtakning choʻzilgan yalligʻlanishini shunday ataydi. Ogʻizdan chiqqan havodagi oltingugurt gazlarini oʻlchaydigan asbob yuqori darajani ulardan faqat 8 nafarida koʻrsatgan.

Shu sakkiz kishidan 6 nafarida (75 %) murtakda tonzillolit, yaʼni tosh topilgan, asbob hid topmaganlarda esa faqat 6 % da. Ish kichik, unga odamlar murtakni lazer bilan ishlov berishga yuborilganlar orasidan olingan. Shuning uchun uning xulosasini hammaga tatbiq etib boʻlmaydi.

Katalogdagi tish pastasining toʻliq tarkibini uning sahifasida jamladik.

Tish pastasini koʻrish

05Til

Tish yuvgandan keyin ham ogʻizdan nega hid keladi

Ogʻizdan hid faqat tiqinlar sababli boʻlmaydi va u tez-tez uchraydi. Olimlar 13 ta tadqiqotni birlashtirgan, ularda ogʻzidan hid keladigan odamlarning umumiy ulushi 31,8 % ni tashkil etgan.

Tibbiy tadqiqotlarni tekshiradigan xalqaro Cochrane tashkiloti 2019 yilgi sharhida hid odatda qayerda boʻlishini yozadi. Uni ogʻizdagi bakteriyalarning koʻpligi yoki mayda ovqat qoldiqlari keltirib chiqaradi, koʻpincha tilning orqa qismida. Britaniya davlat sogʻliqni saqlash xizmati NHS faqat tishlarni emas, tilni ham tozalashni maslahat beradi.

Shunga oʻxshash manzarani ogʻizdan hid boʻyicha bitta Belgiya klinikasi tasvirlagan, u yerda 2000 nafar bemor tahlil qilingan. Ularning 76 % ida sabab ogʻizda topilgan, koʻpincha bu tildagi karash boʻlgan, 43 % da. Quloq, tomoq, burun tomonidagi sabablar va ogʻizdan tashqaridagi qolgan hammasi birgalikda faqat 4 % da topilgan. Yana 16 % ida xayoliy hid aniqlangan — odamga oʻzidan hid kelayotgandek tuyuladi.

Hidga qarshi vositalar koʻp sinab koʻrilgan. Oʻsha Cochrane sharhi 1809 nafar ishtirokchili 44 ta sinovni jamlagan, lekin ulardagi dalillar ishonchliligi past va juda past, mualliflar biror vositaning ustunligi haqida xulosa chiqara olmagan.

NHS oddiy narsadan boshlaydi. Uning soʻzlariga koʻra, ogʻizdan hid kelmasligi uchun eng yaxshisi — tishlar, til va ogʻizni toza tutish.

06Afsonalar

Murtakdagi tiqinlar haqida nimalarga ishonishadi va bu haqda nima maʼlum

  • Afsona

    Tiqinlar butun organizmni zaharlaydi

    Fakt

    Shotlandiyalik LOR shifokorlar kelishilgan pozitsiyasida murtak toshlari sogʻliq uchun uzoq muddatli muammolarga olib kelishi haqida dalil yoʻqligini yozadi. Odatda ular juda kam belgilar beradi.

    Manba 10
  • Afsona

    Ogʻizdan hid oshqozondan keladi

    Fakt

    Cochrane sharhi hidning asosiy joyi sifatida ogʻizning oʻzini, koʻpincha tilning orqa qismini ataydi. Ogʻizdan hid boʻyicha bitta Belgiya klinikasida 2000 nafar bemordan ogʻizdan tashqaridagi sabab, quloq, tomoq va burun bilan birga, faqat 4 % da topilgan.

    Manba 12
  • Tish pastasini koʻrish
  • Afsona

    Murtakda tiqin boʻlsa, hid albatta bor

    Fakt

    Braziliya klinikasida hiddan shikoyat qilgan surunkali kazeoz tonzilliti bor 49 nafar bemordan asbob oltingugurt gazlarining yuqori darajasini faqat 8 nafarida topgan.

    Manba 09
  • Afsona

    Saqich va yalpizli konfetlar hidni yoʻqotadi

    Fakt

    15 nafar erkak ishtirokidagi Kanada tajribasida saqich va yalpizli konfetlar ogʻiz havosidagi oltingugurt gazlari darajasini oʻlchovlarning birorta paytida ham pasaytirmagan.

    Manba 14
  • Tish pastasini koʻrish
  • Afsona

    Tiqinlarni oʻzing siqib chiqarishing kerak

    Fakt

    Biz buni maslahat bermaymiz. Shotlandiyalik LOR shifokorlar tibbiy adabiyotda tasvirlangan toshlarni olib tashlash usullarini sanab, ularning birortasi ham birinchi darajali dalillar, yaʼni eng ishonchli tadqiqotlar bilan tasdiqlanmaganini yozadi. Agar toshlar doimiy hid, ogʻriq keltirsa yoki yutish qiyin boʻlsa, healthdirect xizmati shifokorga murojaat qilishni maslahat beradi.

    Manba 10

Uy uchun tish pastasi tanlayotgan boʻlsangiz, katalogdagi pastani koʻring, u 50 grammdan 4 ta tubadan iborat toʻplamda sotiladi.

Tish pastasini koʻrish

07Nima qilish kerak

Tomoqdan hidli oq boʻlakchalar chiqsa, nima qilish kerak

  1. Tish va milklarni kuniga ikki marta tozalang

    Britaniyaning NHS xizmati tish va milklarni kuniga kamida ikki marta 2 daqiqadan ftorli pasta bilan ehtiyotkorlik bilan tozalashni maslahat beradi.

  2. Tilni kuniga bir marta tozalang

    NHS kuniga bir marta tilni qirgʻich yoki maxsus tozalagich bilan ehtiyotkorlik bilan tozalashni maslahat beradi. Cochrane sharhi tilning orqa qismini hidning eng koʻp uchraydigan joyi deb ataydi.

  3. Tishlar orasini tozalang

    NHS kuniga bir marta tishlar orasini tish oraligʻi choʻtkalari yoki ip bilan tozalashni maslahat beradi.

  4. Murtakni kovlamang

    Shotlandiyalik LOR shifokorlar toshlarni olib tashlashning tasvirlangan usullaridan birortasi ham birinchi darajali dalillar, yaʼni eng ishonchli tadqiqotlar bilan tasdiqlanmaganini yozadi.

  5. Qachon shifokorga borishni biling

    Agar hid ketmasa, tomoq ogʻrisa yoki yutish qiyin boʻlsa, shifokorga boring. Agar hid ogʻiz parvarishidan keyin bir necha hafta ichida ketmasa, NHS stomatologga koʻrinishni maslahat beradi.

Katalogdagi propolisli tish pastasini uning sahifasida tahlil qildik, toʻliq tarkibi ham oʻsha yerda.

Tish pastasini koʻrish

08Manbalar

Manbalarda aynan nima yozilgan

  1. Tonzillolitlar — murtaklarning, tomoq tubidagi kichik yumshoq toʻqimalarning, juda kichik chuqurchalarida (choʻntaklarida) hosil boʻlishi mumkin boʻlgan mayda qattiq boʻlakchalar. Ular kalsiy, ovqat qoldiqlari, bakteriyalar va oʻlik hujayralardan iborat. Kichik toshlar odatda muammo tugʻdirmaydi, kattalari esa ogʻizdan hid kelishi yoki noqulaylikka olib kelishi mumkin. Agar toshlar ogʻizdan doimiy hid, ogʻriq yoki yutishning qiyinlashuviga sabab boʻlsa, shifokorga murojaat qiling.

    healthdirect Australia. Tonsil stones, 2024Manbani ochish

  2. Tonzillolitlar 16 nafar kattaning murtagini olib tashlash paytida ehtiyotkorlik bilan olinib, ikki laboratoriyada oʻrganilgan. Tuzilishiga koʻra tonzillolitlar tish biopardalariga oʻxshagan. Tonzillolit markazidagi kislorod konsentratsiyasi atrofdagi suyuqlikdagi konsentratsiyaning taxminan oʻndan bir qismigacha tushgan.

    Stoodley P, Debeer D, Longwell M va boshq. Otolaryngology–Head and Neck Surgery, 2009Manbani ochish

  3. Tanglay murtaklarining tonzillolitlari 2873 bemordan 1145 nafarida (39,9 %) topilgan. Bitta murtakda bittadan 18 tagacha, kattaligi 1 dan 10 mm gacha tosh boʻlgan. Tonzillolitli odamlar ulushi yosh bilan ortgan, ular koʻpincha 50–69 yoshli bemorlarda topilgan.

    Takahashi A, Sugawara C, Kudoh T va boshq. The Scientific World Journal, 2014Manbani ochish

  4. Kompyuter tomografiyasi (KT) va tishlarning panoramali suratlaridan 482 juft. KT da tonzillolitlar 46,1 % da, panoramali suratlarda esa atigi 7,3 % da aniqlangan.

    Oda M, Kito S, Tanaka T va boshq. BMC Oral Health, 2013Manbani ochish
  5. Tish pastasini koʻrish

  6. Tishlarning 416 ta konus-nurli tomogrammasi boʻyicha tonzillolitlar ishtirokchilarning 29,6 % ida (416 dan 123 nafarida) aniqlangan. Tonzillolitlar hosil boʻlishi bilan eng kuchli bogʻliq omil yosh boʻlib chiqdi — chekishdan ham kuchliroq.

    Rasat A, Yılmaz SG. Medical Principles and Practice, 2026Manbani ochish

  7. Ikki universitet klinikasi stomatologiyasining 209 nafar bemori. Bu tanlanmada tonzillolitli odamlar ulushi 5,85 % ni tashkil etgan. Oʻtkazilgan tonzillit — tonzillolitlar borligi bilan sezilarli bogʻliq yagona omil.

    Aragoneses JM, Suárez A, Aragoneses J va boshq. Scientific Reports, 2020Manbani ochish

  8. KT suratlarining 326 ta toʻplami — birinchi va kamida ikkita takroriy. Kuzatuv davomida tonzillolitlarning 12,1 % i yoʻqolgan. Mualliflar tonzillolitlar doimo begona materialni chiqarishga xizmat qiladigan faol bosqichda boʻladi, deb taxmin qiladi.

    Yamashita K, Oda M, Tanaka T va boshq. BMC Oral Health, 2021Manbani ochish

  9. 6 kishining tonzillolitlaridagi bakteriya genlari. Tonzillolitlardagi anaerob bakteriyalar, aftidan, uchuvchi oltingugurt birikmalari hosil boʻlishi bilan bogʻliq urugʻlarga mansub boʻlgan; natijalar tonzillolit ogʻizdan yoqimsiz hid manbai boʻlishi mumkinligini tasdiqlaydi.

    Tsuneishi M, Yamamoto T, Kokeguchi S va boshq. Microbes and Infection, 2006Manbani ochish
  10. Tish pastasini koʻrish

  11. Kriptalarni lazer bilan ishlov berishga yuborilganlar orasidan tanlangan, ogʻizdan hid va surunkali kazeoz tonzilliti bor 49 nafar bemor. Asbobning yuqori koʻrsatkichlari — 8 nafarida (16,3 %). Tonzillolit koʻrsatkichlari yuqori bemorlarning 75 % ida (8 dan 6 nafarida) va koʻrsatkichlari meʼyorida boʻlganlarning faqat 6 % ida boʻlgan.

    Dal Rio AC, Franchi-Teixeira AR, Nicola EM. British Dental Journal, 2008Manbani ochish

  12. Odatda murtak toshlari juda kam belgilar beradi. Ularning borligi sogʻliq uchun uzoq muddatli muammolarga olib kelishi haqida dalil yoʻq. Tasvirlangan davolash usullaridan birortasi ham birinchi darajali dalillar bilan tasdiqlanmagan.

    ENT Scotland (NHS). Consensus Statement on the Management of Tonsil Stones, 2019Manbani ochish

  13. Tanlov shartlariga 13 ta maqola mos kelgan. Ogʻzidan hid keladigan odamlarning umumiy ulushi 31,8 % ni tashkil etgan.

    Silva MF, Leite FRM, Ferreira LB va boshq. Clinical Oral Investigations, 2018Manbani ochish

  14. Ogʻizdan hidni ogʻizdagi bakteriyalarning koʻpligi yoki mayda ovqat qoldiqlari keltirib chiqaradi — koʻpincha tilning orqa qismida. 44 ta sinov, 1809 nafar ishtirokchi: dalillar ishonchliligi past va juda past; biror vosita yoki konsentratsiyaning ustunligi haqida xulosa chiqarib boʻlmadi.

    Kumbargere Nagraj S, Eachempati P, Uma E va boshq. Cochrane Database of Systematic Reviews, 2019Manbani ochish
  15. Tish pastasini koʻrish

  16. Ogʻizdan hid klinikasining 2000 nafar bemori. 76 % ida sabab ogʻizda topilgan, koʻpincha tildagi karash (43 % da). Xayoliy hid 16 % holatda, quloq, tomoq, burun tomonidagi va ogʻizdan tashqaridagi sabablar — 4 % da topilgan.

    Quirynen M, Dadamio J, Van den Velde S va boshq. Journal of Clinical Periodontology, 2009Manbani ochish

  17. Ogʻizdagi oltingugurt gazlari darajasi chegaradan yuqori boʻlgan 15 nafar erkak. Saqich, yalpizli konfetlar va petrushka urugʻi moyi qoʻshilgan mahsulot ogʻiz havosidagi uchuvchi oltingugurt birikmalari darajasini birorta paytda ham pasaytirmagan.

    Lodhia P, Yaegaki K, Khakbaznejad A va boshq. Journal of Nutritional Science and Vitaminology, 2008Manbani ochish

  18. Ogʻizdan hid kelishining oldini olish uchun eng yaxshisi — tishlar, til va ogʻizni toza tutish. Tish va milklarni kuniga kamida ikki marta 2 daqiqadan ftorli pasta bilan ehtiyotkorlik bilan tozalash; kuniga bir marta tilni qirgʻich yoki tozalagich bilan ehtiyotkorlik bilan tozalash; kuniga bir marta tishlar orasini choʻtka yoki ip bilan tozalash. Stomatologga — agar hid bir necha hafta mustaqil parvarishdan keyin ham ketmasa.

    NHS. Bad breath, 2025Manbani ochish

09Mahsulotlar

Katalogdagi tish pastasi

  • Atomy Tish Pastasi 4 dona Toʻplami
    R00523

    Atomy Tish Pastasi 4 dona Toʻplami

    Propolisli ogʻiz boʻshligʻi parvarishi. Tabiiy kelib chiqishli ingredientlar va propolis ogʻiz boʻshligʻi gigiyenasini qoʻllab-quvvatlaydi. Toʻplamda 50 g dan 4 ta tuba.

    Tavsif — atomy.ru dagi mahsulot sahifasidan

    Batafsil

Katalogdagi barcha mahsulotlar

10Roʻyxatdan oʻtish

Sotib olishga qaror qilsangiz, yashaydigan mamlakatingizni tanlang

Mamlakatni tanlang

Bu Atomy mustaqil aʼzosining havolasi.

Roʻyxatdan oʻtish va xarid — Atomy saytida; biz mahsulot sotmaymiz, Yandex Metrika esa tashriflarni faqat siz rozi boʻlsangiz hisoblaydi.