Tish choʻtkasini qancha vaqtda almashtirish kerak va nima uchun. «Uch oyda bir» muddati stomatologlarning fikriga tayanadi, almashtirish belgisi esa yoyilib ketgan tuklar

Choʻtka birinchi foydalanishdan keyinoq ifloslanadi va ifloslanish darajasi foydalanish davomida ortib boradi. Sabablar qatorida plastik qopqoq tufayli ortgan namlik va hojatxonada joylashuv koʻrsatilgan. 2012-yil yanvaridan 2022-yil mayigacha boʻlgan 15 ta tadqiqotning tizimli sharhi.

34 kishi choʻtkalarining metagenomlari. Choʻtka mikroblarining oʻrtacha 47,2 % i odamdan, deyarli hammasi ogʻizdan kelgan; vodoprovod suvi 10,6 %, dush boshlaridagi pardalar 5,2 %, 37,1 % ining kelib chiqishi nomaʼlum; baholar taxminiy. Choʻtkalarda antibiotiklarga chidamlilik genlarining 158 ta oilasi, ogʻizda 53 ta. Tahlil izlanish xarakterida, korrelyatsiyalarga asoslangan.

40 ta choʻtka: hojatxonali va hojatxonasiz vannaxonalardan 20 tadan, 1 va 3 oy ishlatilganidan 10 tadan. Ichak tayoqchasi 3 oy ishlatilgan va hojatxona bilan qoʻshma vannaxonalarda saqlangan choʻtkalarda topilgan. Bir oylik choʻtkalarda mikroblar alohida-alohida, uch oyliklarida toʻp-toʻp. Tuk dastalari orasidagi qattiq karash — mikroblar oʻsish oʻchogʻi.

Choʻtkani har uch–toʻrt oyda yoki tuklari sezilarli darajada ezilib yoxud yoyilib ketsa, tezroq almashtirish. Yopiq gʻilofdagi hoʻl choʻtka ochiq havodagiga qaraganda mikroblar oʻsishiga koʻproq yordam beradi. Tik saqlash va havoda quritish. Choʻtkalarda bakteriyalar topiladi, lekin ular sogʻliqqa zarar yetkazishiga dalil yoʻq. Umumiy choʻtka tana suyuqliklari va mikroblar almashinuviga olib keladi. Mikrotoʻlqinli pechda qizdirish va idish yuvish mashinasida yuvish tavsiya etilmaydi: issiqlik choʻtkaga zarar yetkazishi mumkin. Zararsizlantirish haqida maʼlumot kam; bir tadqiqotga koʻra 3 % vodorod peroksidi yoki ogʻiz chayqash vositasiga botirish bakteriyalar sonini 85 % ga kamaytiradi. Qurilma — faqat FDA ruxsat bergani.

Choʻtkani har 3–4 oyda yoki tuklari ezilgan yoxud yoyilgan boʻlsa, tezroq, infeksiya yoki kasallikdan keyin esa darhol almashtirish (kelishuv 96 %); tik saqlash va havoda quritish (88 %); choʻtkani oila ichida boʻlishmaslik. Daraja — «yaxshi amaliyot»: shifokorlar fikricha maslahat qaror topgan, ishonchli tadqiqotlar yoʻq. Bu masala boʻyicha tizimli sharhlar yoʻq. 2000 — 2022-yil may oraligʻidagi 310 ta yozuv, loyihaga 25 ekspert javob bergan. Ishni FDI qoʻllab-quvvatlagan, FDIni esa Haleon qoʻllab-quvvatlaydi.

172 ishtirokchi, har birida 3 oydan keyingi uchtadan bir xil choʻtka. Kuchli eskirgan choʻtkalarni qaytarganlarda karash koʻzga koʻrinadigan eskirishsiz yoki kam eskirgan choʻtkalarni qaytarganlarnikiga qaraganda sezilarli darajada koʻp. Tuklarning yoyilishi almashtirish vaqtini choʻtkaning yoshidan koʻra yaxshiroq koʻrsatsa kerak; tashqi dastalar boshcha asosidan kengroq — almashtirish vaqti. Choʻtkani 2–3 oyda bir almashtirish haqidagi maslahatlar mustahkam ilmiy maʼlumotlarga tayanmasa kerak.

Tozalashni mutaxassis oʻtkazgan. 3 oylik qoʻl choʻtkalari va yangi choʻtkalar oʻrtasida 2 daqiqada karashni ketkazishda klinik ahamiyatli farq yoʻq; samaradorlik pasayishida choʻtkaning yoshi emas, eskirish darajasi hal qiluvchi boʻlganga oʻxshaydi.

Ikki tadqiqot: bitta yirik choʻtka ishlab chiqaruvchisining qoʻl va batareyali choʻtkalari, kuniga ikki marta, uch oy davomida. Butun ogʻiz boʻyicha sezilarli farq yoʻq; tish oralarida yangi choʻtka eskirganidan sezilarli darajada samaraliroq. Batareyali choʻtkasining boshchasi eng koʻp eskirgan 15 ishtirokchida farq butun ogʻiz boʻyicha ham, tish oralarida ham sezilarli. Ishni ishlab chiqaruvchi qoʻllab-quvvatlagan boʻlsa kerak.

80 ishtirokchi (talabalar), PBT dan yasalgan yumshoq va oʻrtacha choʻtka. 2 oydan keyin karashni ketkazish qobiliyati ikkala guruhda ham boshidagidan sezilarli darajada past; PBT choʻtkalari ikki oydan keyin kamroq samarali boʻlib qolishi mumkin.

80 ishtirokchi. PBT dan yasalgan yumshoq va oʻrtacha choʻtkalar tuklarining qattiqligi ikki oy foydalanishdan keyin sezilarli darajada kamaydi (ISO 22254 boʻyicha oʻlchangan).

41 ta ish: 8 ta randomizatsiyalangan sinov va 33 ta randomizatsiyalanmagan. 0,2 % xlorgeksidin va 50 % oq sirka juda katta samara berdi, ultrabinafsha nur — statistik jihatdan sezilarli. Umuman olganda dalillarga ishonch juda past.

Choʻtkalarni zararsizlantirish boʻyicha boshqa meta-tahlil, 2019-yil. Unda xlorgeksidin sezilarsiz natija bergan; maʼlumotlarning bir xil emasligi juda yuqori.

36 ta choʻtka. Hojatxonali vannaxonada enterokokk qopqoqli 9 ta choʻtkadan 2 tasida va qopqoqsiz 9 tadan 5 tasida; jami 36 ta choʻtkadan 7 tasida enterokokk. Ichak tayoqchasi 4 ta guruhning birortasida ham topilmadi. Tanlanma kichikligi sababli xulosa chiqarib boʻlmaydi.

Stomatologiya talabalarining 73 ta choʻtkasi: enterokokk 73 tadan 9 tasida, tilla rang stafilokokk 73 tadan 4 tasida. Tavsifga koʻra, vannaxonadagi va bir oy yoki undan uzoq ishlatilgan choʻtkalarda ifloslanish yuqoriroq.

Tizimli sharh: topilgan 712 tadan kasalxona va mehmonxonalarda suv tortilgandagi bioaerozol haqidagi 37 ta tadqiqot tanlab olingan. Bu ichak va havo-tomchi yoʻli bilan yuqadigan qoʻzgʻatuvchilar bilan aloqani oshirishi mumkin boʻlgan yoʻl; tegish va havo orqali yuqish xavfi oʻlchanmagan.